چگونه بدون حذف فایل‌ها ده‌ها گیگابایت از فضای ویندوز ۱۱ را آزاد کنیم؟

وقتی فضای درایو C در ویندوز ۱۱ رو به اتمام است، معمولاً اولین گزینه‌هایی که به ذهن می‌رسند حذف فایل‌های موقت، پاک کردن پوشه Downloads یا حذف برنامه‌های اضافی هستند. اما بخشی از فضای ذخیره‌سازی ممکن است در محلی مصرف شود که در File Explorer به شکل یک پوشه معمولی دیده نمی‌شود.

یکی از این موارد فضای اختصاص‌یافته به Shadow Copy یا نسخه‌های قبلی سیستم است. سرویس Volume Shadow Copy Service یا VSS می‌تواند برای قابلیت‌هایی مانند System Restore از فضای درایو استفاده کند و مقدار مصرف‌شده آن مستقیماً در فهرست فایل‌های معمولی نمایش داده نمی‌شود. مایکروسافت نیز ابزار vssadmin را برای مشاهده و مدیریت این فضای ذخیره‌سازی در ویندوز ۱۱ ارائه کرده است.

در یک نمونه، اجرای دستور vssadmin list shadowstorage مشخص کرد که بیش از ۱۱ گیگابایت از فضای درایو به Shadow Copy اختصاص یافته است. با کاهش سقف فضای قابل استفاده، حدود ۱۱ گیگابایت فضای بیشتری در اختیار سیستم قرار گرفت؛ البته این کار می‌تواند باعث حذف برخی نسخه‌های قبلی و کاهش قابلیت بازگشت به وضعیت‌های قدیمی‌تر شود.

ویندوز ۱۱ با وجود امکانات متعدد، روی بعضی کامپیوترها می‌تواند بیش از حد سنگین و کند احساس شود. مصرف رم توسط سرویس‌ها و برنامه‌های پس‌زمینه، اجرای برنامه‌ها هنگام راه‌اندازی، جلوه‌های بصری و فعالیت‌های مختلف سیستم‌عامل همگی می‌توانند روی سرعت و پاسخ‌گویی سیستم تأثیر بگذارند.

خبر خوب این است که برای سریع‌تر کردن ویندوز ۱۱ همیشه لازم نیست رم بیشتری بخرید، SSD را تعویض کنید یا سراغ اورکلاک پردازنده بروید. مایکروسافت نیز در راهنمای رسمی خود چند روش برای بهبود عملکرد ویندوز پیشنهاد کرده است؛ از غیرفعال کردن برنامه‌های غیرضروری هنگام راه‌اندازی گرفته تا تنظیم جلوه‌های بصری و انتخاب حالت Best performance.

در ادامه ۶ روش کاربردی بررسی می‌شود که می‌توانند بدون تغییر سخت‌افزار، ویندوز ۱۱ را روی کامپیوترهای قدیمی‌تر یا سیستم‌هایی با منابع محدود، سریع‌تر و پاسخ‌گوتر کنند. البته میزان تأثیر هر روش به سخت‌افزار، تعداد برنامه‌های نصب‌شده و نحوه استفاده از سیستم بستگی دارد.

ویندوز ۱۱ امکانات زیادی برای مدیریت پنجره‌ها، اجرای برنامه‌ها و انجام کارهای روزمره دارد، اما اگر بخواهید کنترل بیشتری روی محیط دسکتاپ داشته باشید، ابزارهای پیش‌فرض سیستم‌عامل همیشه کافی نیستند. Microsoft PowerToys مجموعه‌ای رایگان از ابزارهای کاربردی است که قابلیت‌های مختلفی را به ویندوز اضافه می‌کند و می‌تواند بسیاری از کارهای تکراری را سریع‌تر و ساده‌تر کند.

PowerToys برخلاف یک برنامه معمولی، مجموعه‌ای از ابزارهای مستقل را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. در نسخه‌های فعلی، ابزارهایی مانند FancyZones برای مدیریت پنجره‌ها، Keyboard Manager برای شخصی‌سازی کلیدها، Peek برای پیش‌نمایش فایل‌ها، PowerToys Run برای اجرای سریع برنامه‌ها و Workspaces برای راه‌اندازی مجموعه‌ای از برنامه‌ها در موقعیت‌های مشخص در دسترس هستند.

مزیت مهم PowerToys این است که برای بسیاری از قابلیت‌های آن نیازی به نصب چند برنامه مختلف ندارید. مجموعه‌ای از ابزارهای کاربردی در یک بسته رایگان و رسمی مایکروسافت قرار گرفته‌اند و می‌توان آن‌ها را بر اساس نیاز فعال یا غیرفعال کرد.

وقتی کامپیوتر دیر روشن می‌شود، اولین مظنون معمولاً سخت‌افزار است و بسیاری از کاربران تصور می‌کنند برای کاهش زمان بوت باید یک SSD سریع‌تر بخرند. در حالی که سرعت ذخیره‌سازی تنها یکی از عوامل مؤثر بر زمان راه‌اندازی سیستم است.

پیش از آنکه ویندوز شروع به بارگذاری کند، Firmware مادربورد باید سخت‌افزارهای مختلف را شناسایی و آماده کند. پس از آن نیز ویندوز Kernel و درایورها را بارگذاری می‌کند و در نهایت برنامه‌های تنظیم‌شده برای اجرا هنگام ورود به سیستم فعال می‌شوند. بنابراین اگر یکی از این مراحل زمان زیادی مصرف کند، حتی یک SSD بسیار سریع نیز نمی‌تواند تمام تأخیر را از بین ببرد. مایکروسافت نیز در مستندات مربوط به عملکرد راه‌اندازی ویندوز، به نقش Firmware، درایورها، پردازنده، حافظه و عملیات ورودی و خروجی دیسک در زمان Startup اشاره می‌کند.

دو اقدام ساده می‌تواند نقطه شروع خوبی برای کاهش زمان بوت باشد: بررسی گزینه Fast Boot در UEFI و کاهش تعداد برنامه‌هایی که هنگام ورود به ویندوز به صورت خودکار اجرا می‌شوند.

هیچ‌چیز آزاردهنده‌تر از این نیست که بعد از چند دقیقه انتظار برای بازی کردن در Roblox برنامه درست هنگام بارگذاری بازی بسته شود و کاربر را به صفحه اصلی گوشی برگرداند. این اتفاق حتی ممکن است وسط یک بازی و در حساس‌ترین لحظه رخ دهد.

کرش کردن Roblox در گوشی یا تبلت معمولاً به چند عامل مشخص مربوط می‌شود؛ از کمبود فضای ذخیره‌سازی و قدیمی بودن نسخه برنامه گرفته تا داده‌های خراب برنامه مشکلات حافظه رم و ناسازگاری دستگاه. مشکلات مربوط به اتصال اینترنت نیز می‌توانند روی اجرای بازی‌ها تأثیر بگذارند.

در ادامه‌ی این مطلب از اینتوتک، مهم‌ترین دلایل کرش کردن Roblox در گوشی‌های آیفون و اندرویدی و روش برطرف کردن هرکدام بررسی می‌شود.

ویندوز در اجرای فرایندهای پس‌زمینه دست‌ودلباز است؛ گاهی حتی بیش از حد. در حالت پیش‌فرض، ده‌ها سرویس را اجرا می‌کند که کاربر فعالشان نکرده و احتمالاً به بسیاری از آن‌ها هم نیازی ندارد. از طرف دیگر، اپ‌هایی وجود دارند که خودشان را برای اجرای خودکار هنگام روشن شدن سیستم ثبت می‌کنند. با گذشت زمان، مجموع این فرایندها می‌تواند قابل‌توجه شود.

من اخیراً سیستمم را بررسی کردم و تا جایی که امکان داشت تعداد فرایندهای غیرضروری را کاهش دادم تا مصرف CPU پایین بیاید. انجام این کار سریع و یک‌مرحله‌ای نبود، اما در نهایت ارزش زمانی را که صرفش کردم داشت.