امروزه برای شناسایی پرندگانی که در طبیعت آواز میخوانند، نیازی نیست حتماً آنها را ببینید یا با صدای گونههای مختلف آشنا باشید. گوشی هوشمند و برنامههای تشخیص صدای پرندگان میتوانند آواز و صدای آنها را ضبط و با استفاده از هوش مصنوعی، گونههای احتمالی را مشخص کنند.
این ابزارها برای طبیعتگردان، علاقهمندان به پرندهنگری و حتی افرادی که میخواهند بدانند پرندهای که پشت پنجره آواز میخواند چه نام دارد، کاربردی هستند. یکی از شناختهشدهترین گزینهها در این زمینه برنامه Merlin Bird ID است که توسط آزمایشگاه پرندهشناسی دانشگاه کرنل توسعه داده شده است.
در ادامه با روش تشخیص صدای پرندگان با گوشی، نحوه استفاده از این برنامه و نکاتی برای افزایش دقت شناسایی آشنا میشوید.
با گوشی و هوش مصنوعی صدای پرندگان را شناسایی کنید. آموزش استفاده از Merlin Bird ID و معرفی روش تشخیص آواز پرندگان در اندروید و آیفون.
برنامه Merlin Bird ID چگونه صدای پرندگان را تشخیص میدهد؟
Merlin Bird ID یکی از کاربردیترین برنامهها برای شناسایی پرندگان است. این برنامه با استفاده از فناوری یادگیری ماشین، صدای ضبطشده را تحلیل میکند و گونههایی را که احتمالاً در حال آواز خواندن هستند، نمایش میدهد.
روش کار آن به این صورت است که صدای محیط با میکروفون گوشی ضبط میشود و الگوریتم برنامه الگوهای صوتی را بررسی میکند. این الگوها شامل ویژگیهایی مانند زیر و بمی صدا، طول نتها و ترتیب تکرار آنها هستند.
Merlin از نمودار طیفنگار صدا (Spectrogram) نیز استفاده میکند. این نمودار تغییرات صدا را به شکل تصویری نمایش میدهد و به تشخیص تفاوت میان آواز گونههای مختلف کمک میکند.
یکی از قابلیتهای جالب برنامه، نمایش چند پرنده احتمالی بهصورت همزمان است. بنابراین اگر در محیط چند پرنده آواز بخوانند، ممکن است برنامه بتواند صدای چند گونه را از یکدیگر تفکیک کند.

آموزش تشخیص صدای پرندگان با گوشی با Merlin Bird ID
استفاده از Merlin پیچیدگی خاصی ندارد و پس از نصب برنامه میتوانید با چند تپ، ضبط صدای محیط را شروع کنید.
نصب برنامه و آمادهسازی برای شناسایی پرندگان
برنامه Merlin Bird ID برای گوشیهای اندرویدی و آیفون در دسترس است و بهصورت رایگان ارائه میشود.
پس از نصب، برنامه را باز کنید و مراحل اولیه راهاندازی را انجام دهید. ممکن است برای دریافت اطلاعات گونههای پرندگان، لازم باشد بسته اطلاعاتی منطقه موردنظر را دانلود کنید.
این بستهها شامل تصاویر، اطلاعات و نمونه صداهای پرندگان هستند. انتخاب منطقه مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به شما کمک میکند گونههای رایج در محل موردنظر را راحتتر بررسی کنید.
برای ضبط صدا نیز باید اجازه دسترسی به میکروفون را به برنامه بدهید. در آیفون میتوانید این مجوز را از تنظیمات حریم خصوصی مدیریت کنید:
Settings → Privacy & Security → Microphone
تنظیمات ← حریم خصوصی و امنیت ← میکروفون
ضبط آواز پرندگان و مشاهده نتیجه شناسایی
پس از آماده شدن برنامه، گزینه Sound ID را انتخاب کنید تا ضبط صدا آغاز شود.
گوشی را در جهت صدای پرنده نگه دارید و اجازه دهید چند ثانیه از آواز آن ضبط شود. در این مدت Merlin صداهای محیط را تحلیل میکند و نام گونههای احتمالی را روی صفحه نمایش میدهد.
با انتخاب هر پرنده میتوانید اطلاعات بیشتری درباره آن مشاهده کنید و نمونه آواز ثبتشدهاش را بشنوید.
برای افزایش دقت تشخیص، بهتر است نکات زیر را رعایت کنید:
- گوشی را تا حد امکان ثابت نگه دارید تا صدای حرکت دست در ضبط تأثیر نگذارد.
- در محیطی با صدای کمتر از ترافیک و ازدحام افراد ضبط کنید.
- تا حد امکان به منبع صدا نزدیک شوید؛ البته بدون اینکه پرنده را بترسانید.
- اجازه دهید آواز پرنده چند بار تکرار شود تا برنامه نمونه صوتی مناسبتری دریافت کند.
قابلیت Sound ID در Merlin حتی بدون اتصال اینترنت نیز کار میکند؛ با این حال، برای مشاهده تصاویر و اطلاعات کامل گونهها بهتر است بسته اطلاعاتی منطقه را از قبل دریافت کنید.

بهترین برنامههای جایگزین برای تشخیص صدای پرندگان
Merlin تنها ابزار موجود برای شناسایی آواز پرندگان نیست. برنامههای دیگری نیز وجود دارند که با کمک هوش مصنوعی و تحلیل صدا، گونههای مختلف را تشخیص میدهند.
برنامه BirdNET برای شناسایی آواز پرندگان
BirdNET یکی دیگر از برنامههای شناختهشده در این حوزه است که با همکاری آزمایشگاه پرندهشناسی کرنل و دانشگاه فناوری کمنیتس توسعه یافته است.
این برنامه صدای ضبطشده با گوشی را تحلیل میکند و فهرستی از گونههای احتمالی را همراه با امتیاز اطمینان نمایش میدهد. BirdNET برای افرادی که به شناسایی گونههای مختلف و بررسی دقیقتر صدای طبیعت علاقه دارند، گزینه مناسبی است.
نسخه معمولی BirdNET برای اندروید و آیفون در دسترس است. همچنین نسخه جدیدتر آن با نام BirdNET Live امکان شناسایی لحظهای صدا را با پردازش مستقیم روی گوشی و بدون نیاز به اینترنت فراهم میکند.
نسخه BirdNET Live برای شناسایی طیف گستردهای از گونههای جانوری نیز توسعه یافته و قابلیتهایی مانند ثبت جلسات ضبط و بررسی نتایج را ارائه میدهد.

مقایسه Merlin Bird ID و BirdNET
هر دو برنامه برای تشخیص صدای پرندگان طراحی شدهاند، اما امکانات و شیوه استفاده از آنها تفاوتهایی دارد.
|
ویژگی |
BirdNET |
|
|---|---|---|
|
شناسایی با صدا |
دارد |
دارد |
|
شناسایی با تصویر |
دارد |
تمرکز اصلی ندارد |
|
نمایش اطلاعات پرندگان |
کامل |
ارائه اطلاعات گونهها |
|
استفاده آفلاین |
دارد |
در BirdNET Live دارد |
|
سیستمعامل |
اندروید و iOS |
اندروید و iOS |
|
کاربرد اصلی |
کاربران عمومی و پرندهنگری |
شناسایی صوتی و بررسی علمی |
اگر به دنبال برنامهای ساده برای شناخت پرندگان و مشاهده تصاویر آنها هستید، Merlin انتخاب مناسبی است. اگر تمرکز شما بیشتر بر تحلیل آواز پرندگان و ثبت صداهای محیطی است، BirdNET نیز ارزش امتحان کردن دارد.

آیا برنامههای تشخیص صدای پرندگان همیشه دقیق هستند؟
برنامههای شناسایی پرندگان با هوش مصنوعی ابزارهای مفیدی هستند، اما نباید نتیجه آنها را همیشه قطعی در نظر گرفت. شباهت آواز برخی گونهها، صدای باد و باران، فاصله زیاد از پرنده و وجود چند صدای همزمان میتواند باعث تشخیص اشتباه شود.
همچنین ممکن است گونهای که در منطقه شما زندگی میکند هنوز در مجموعه دادههای برنامه پشتیبانی نشود.
برای اطمینان بیشتر، بهتر است نتیجه برنامه را با نمونه آوازهای ذخیرهشده و تصاویر گونههای پیشنهادی مقایسه کنید. در صورت امکان، ظاهر پرنده و محل زندگی آن را نیز بررسی کنید.
نکته مهم این است که برای ثبت مشاهدات علمی، بهخصوص درباره گونههای نادر، نباید فقط به تشخیص خودکار برنامه تکیه کرد. تأیید مستقل صدای پرنده اهمیت زیادی دارد.
اینتوتک