برای خرید یک اس‌اس‌دی NVMe فقط نباید به ظرفیت و سرعت درج‌شده روی جعبه توجه کرد. دو اس‌اس‌دی با ظرفیت یکسان و حتی سرعت خواندن و نوشتن اسمی مشابه می‌توانند هنگام انتقال حجم زیادی از اطلاعات عملکرد کاملاً متفاوتی داشته باشند. یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها به نوع حافظه NAND یعنی QLC یا TLC و همچنین اندازه کش نوشتاری مربوط می‌شود.
به همین دلیل ارزان‌ترین اس‌اس‌دی NVMe همیشه انتخاب مناسبی نیست. در بسیاری از مدل‌های QLC، سرعت اولیه بالا به کمک بخشی از حافظه در حالت شبه SLC ایجاد می‌شود و پس از پر شدن این ناحیه، سرعت نوشتن مداوم می‌تواند به شکل محسوسی کاهش پیدا کند.
تفاوت حافظه QLC و TLC در اس‌اس‌دی چیست؟
در حافظه QLC هر سلول NAND چهار بیت اطلاعات ذخیره می‌کند. این تراکم بالا باعث می‌شود سازنده بتواند ظرفیت بیشتری را با هزینه کمتری تولید کند؛ به همین دلیل اس‌اس‌دی‌های QLC معمولاً قیمت پایین‌تری نسبت به مدل‌های TLC دارند.
در حافظه TLC هر سلول سه بیت اطلاعات نگهداری می‌کند. در نتیجه تراکم آن از QLC کمتر است اما معمولاً سرعت نوشتن مداوم و دوام نوشتاری بهتری ارائه می‌دهد. البته عملکرد واقعی هر اس‌اس‌دی به کنترلر، نوع NAND، ظرفیت و طراحی کش آن نیز وابسته است و نمی‌توان تنها بر اساس QLC یا TLC درباره سرعت یک مدل قضاوت کرد.
تفاوت اصلی زمانی بیشتر دیده می‌شود که حجم زیادی از اطلاعات را بدون وقفه روی اس‌اس‌دی بنویسید. در استفاده معمولی از ویندوز ۱۱، اجرای برنامه‌ها و باز کردن بازی‌ها معمولاً به چنین فشار نوشتاری طولانی‌ای نمی‌رسید.
چرا سرعت اس‌اس‌دی QLC بعد از پر شدن کش کاهش پیدا می‌کند؟
بسیاری از اس‌اس‌دی‌ها بخشی از حافظه NAND را در حالت شبه SLC استفاده می‌کنند. در این حالت هر سلول تنها یک بیت نگهداری می‌کند و نوشتن اطلاعات سریع‌تر انجام می‌شود. اطلاعات ابتدا وارد این قسمت می‌شوند و سپس کنترلر در زمان مناسب آن‌ها را به حالت اصلی TLC یا QLC منتقل می‌کند.
مشکل زمانی ایجاد می‌شود که حجم اطلاعاتی که قرار است به صورت مداوم نوشته شود از ظرفیت کش بیشتر باشد. در این شرایط اس‌اس‌دی مجبور می‌شود مستقیماً روی حافظه QLC بنویسد و سرعت نوشتن می‌تواند به مقدار بسیار پایین‌تری برسد. در برخی آزمایش‌ها، پس از پر شدن کش QLC افت شدیدی در سرعت نوشتن مداوم مشاهده شده است.
نکته مهم این است که اندازه کش در همه مدل‌ها ثابت نیست. بعضی اس‌اس‌دی‌ها از کش ایستا و پویا به صورت هم‌زمان استفاده می‌کنند و در مدل‌های دارای کش پویا، با پر شدن خود درایو فضای قابل استفاده برای کش نیز کاهش پیدا می‌کند.
آیا اس‌اس‌دی QLC برای خرید مناسب است؟
QLC لزوماً به معنی اس‌اس‌دی ضعیف یا نامناسب نیست. اگر بیشتر اطلاعات شما خوانده می‌شوند و کمتر روی درایو حجم زیادی از اطلاعات را جابه‌جا می‌کنید، QLC می‌تواند گزینه اقتصادی و مناسبی باشد. نگهداری بازی‌ها، فیلم‌ها، عکس‌ها و آرشیو فایل‌ها از کاربردهایی هستند که معمولاً فشار نوشتاری مداوم زیادی ایجاد نمی‌کنند.
در مقابل اگر مرتب فایل‌های حجیم جابه‌جا می‌کنید، با تدوین ویدیو سروکار دارید، فایل‌های بزرگ را به صورت مداوم روی اس‌اس‌دی می‌نویسید یا مرتباً فضای درایو را پر و خالی می‌کنید، عملکرد نوشتن مداوم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در چنین شرایطی یک مدل TLC معمولاً انتخاب منطقی‌تری است.
نکته دیگری که هنگام خرید باید بررسی شود، ظرفیت واقعی کش، سرعت نوشتن پس از پر شدن کش، میزان TBW و گارانتی است. سرعت درج‌شده روی جعبه معمولاً مربوط به شرایط مشخص آزمایش است و لزوماً سرعتی نیست که هنگام انتقال چند صد گیگابایت اطلاعات به صورت مداوم مشاهده خواهید کرد.
هنگام خرید اس‌اس‌دی NVMe به چه مشخصاتی توجه کنیم؟
اگر بین یک اس‌اس‌دی QLC ارزان و یک مدل TLC گران‌تر مردد هستید، ابتدا نوع استفاده خود را مشخص کنید. برای سیستم‌عامل، برنامه‌ها و بازی‌ها معمولاً عملکرد خواندن اهمیت زیادی دارد و QLC می‌تواند نیاز بسیاری از کاربران را پوشش دهد.
برای کاربری سنگین‌تر، بهتر است علاوه بر سرعت ترتیبی، موارد زیر را نیز بررسی کنید:
- نوع حافظه NAND و ترجیحاً TLC برای نوشتن‌های سنگین
- سرعت نوشتن مداوم پس از پر شدن کش
- ظرفیت و نوع کش شبه SLC
- میزان TBW و طول دوره گارانتی
- عملکرد تصادفی در بار کاری واقعی
- کنترلر و نوع NAND استفاده‌شده در همان مدل
- عملکرد اس‌اس‌دی در زمان نزدیک شدن به ظرفیت کامل
همچنین فقط به نام مدل اعتماد نکنید. حتی ممکن است یک محصول با نام یکسان در بازنگری‌های مختلف از قطعات متفاوتی استفاده کند و عملکرد آن تغییر کند؛ سابقه تغییر نوع NAND در برخی اس‌اس‌دی‌های بازار نیز نشان داده که بررسی دقیق مشخصات نسخه موردنظر اهمیت دارد.
در نهایت اگر هدف شما نصب ویندوز ۱۱ و برنامه‌ها و نگهداری بازی و فایل‌های شخصی است، یک QLC مناسب می‌تواند هزینه خرید را کاهش دهد. اما برای کارهای سنگین و انتقال مداوم فایل‌های حجیم، بهتر است اختلاف قیمت را برای خرید یک اس‌اس‌دی TLC در نظر بگیرید.
اینتوتک