نصب برنامه با فایل APK یکی از قابلیتهای قدیمی اندروید است و به کاربران اجازه میدهد برنامههایی را که در Google Play در دسترس نیستند از مسیرهای دیگر نصب کنند. این قابلیت برای نصب نسخههای آزمایشی برنامهها، نرمافزارهای منتشرشده توسط توسعهدهنده و برنامههایی که در یک کشور خاص ارائه نشدهاند کاربرد دارد. با این حال گوگل در سال ۲۰۲۶ سازوکار جدیدی به نام Android Developer Verification را وارد فرایند نصب برنامهها کرده است.
این تغییر به معنی حذف کامل Sideloading نیست. کاربران حرفهای همچنان میتوانند برنامههای توسعهدهندگان تأییدنشده را نصب کنند اما در شرایطی که سیستم نصب برنامه را مسدود کند باید از Advanced Flow استفاده کنند. این فرایند یک بار انجام میشود و شامل تأیید هویت کاربر، راهاندازی مجدد گوشی و یک دوره انتظار ۲۴ ساعته است.
محدودیت جدید نصب APK در اندروید چیست؟
برنامههای توسعهدهندگان تأییدنشده چه تغییری میکنند؟
گوگل در سیستم جدید فقط به محل دریافت APK نگاه نمیکند و هویت توسعهدهنده و ثبت برنامه را نیز وارد زنجیره اعتماد نصب میکند. اگر برنامهای توسط توسعهدهنده تأییدنشده ارائه شده باشد و مشمول محدودیتهای جدید شود، اندروید هنگام نصب آن هشدار میدهد و ممکن است نصب عادی را متوقف کند. در چنین شرایطی کاربر حرفهای میتواند Advanced Flow را فعال کند.
نکته مهم این است که اجرای این سیاست در ابتدا جهانی نیست. از ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ اجرای الزامات جدید برای دستگاههای اندرویدی تأییدشده در برزیل، اندونزی، سنگاپور و تایلند آغاز میشود و در مرحله اول فروشگاههای مشخصی مانند Google Play، Galaxy Store، GetApps و چند فروشگاه دیگر را پوشش میدهد. گوگل برنامه دارد این الزامات را در سال ۲۰۲۷ به شکل گستردهتری در سراسر جهان اجرا کند.
در نتیجه اگر در سپتامبر ۲۰۲۶ خارج از این کشورها باشید، نباید تصور کنید که تمام فایلهای APK ناگهان مسدود میشوند. حتی طبق مستندات فعلی گوگل، نصب مستقیم APK و استفاده از فروشگاههایی که در فهرست مرحله اول نیستند در این مرحله الزاماً تحت همین محدودیت قرار نمیگیرند. با این حال Advanced Flow از اوت ۲۰۲۶ در اختیار کاربران حرفهای قرار گرفته و برای توسعه جهانی این سازوکار در سال ۲۰۲۷ اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آموزش فعال کردن Advanced Flow برای نصب APK
فعال کردن Developer Options و اجازه نصب برنامههای تأییدنشده
اگر گوشی شما بعد از تلاش برای نصب یک APK پیام مربوط به برنامه تأییدنشده نشان دهد و Advanced Flow در دسترس باشد، ابتدا باید گزینههای توسعهدهنده را فعال کنید. محل دقیق این گزینه با توجه به سازنده گوشی و نسخه اندروید ممکن است کمی متفاوت باشد.
Settings → About phone → Build number
تنظیمات ← درباره تلفن ← شماره ساخت
با چند بار ضربه روی Build number معمولاً گزینههای توسعهدهنده فعال میشوند. سپس باید وارد بخش Developer options شوید. گوگل در راهنمای فعلی خود مسیر فعال کردن اجازه نصب برنامههای تأییدنشده را از همین بخش اعلام کرده است.
Settings → System → Developer options → Allow apps from unverified developers
تنظیمات ← سیستم ← گزینههای توسعهدهنده ← اجازه نصب برنامهها از توسعهدهندگان تأییدنشده
در برخی نسخهها ممکن است نام گزینه کمی متفاوت باشد و عبارتهایی مانند Allow Unverified Packages دیده شود. بنابراین اگر عبارت دقیق بالا را پیدا نکردید بهتر است داخل Developer options عبارت unverified را جستوجو کنید.
پس از فعال کردن این گزینه فرایند امنیتی Advanced Flow شروع میشود. اندروید از کاربر میخواهد تأیید کند که فرد دیگری او را برای غیرفعال کردن حفاظتهای امنیتی راهنمایی نمیکند. سپس باید رمز عبور یا PIN دستگاه را وارد کنید و گوشی را راهاندازی مجدد کنید. بعد از راهاندازی مجدد یک دوره انتظار امنیتی ۲۴ ساعته آغاز میشود.
پس از پایان این دوره باید دوباره به همان بخش برگردید و با اثر انگشت، تشخیص چهره یا PIN تأیید کنید که خودتان قصد تغییر این تنظیمات را داشتهاید. در نهایت میتوانید Advanced Flow را برای ۷ روز یا به شکل نامحدود فعال کنید. اگر گزینه نامحدود را انتخاب کنید برای نصبهای بعدی برنامههای تأییدنشده لازم نیست این فرایند ۲۴ ساعته را دوباره انجام دهید.
آیا بعد از فعال کردن Advanced Flow نصب APK مثل قبل انجام میشود؟
پس از فعال شدن Advanced Flow همچنان هنگام نصب برنامه تأییدنشده هشدار امنیتی نمایش داده میشود. این ویژگی قرار نیست برنامه را از نظر سالم یا مخرب بودن تضمین کند و فقط اجازه میدهد کاربر آگاهانه ریسک نصب یک برنامه ثبتنشده یا تأییدنشده را بپذیرد. در چنین شرایطی گزینهای مانند Install Anyway برای ادامه نصب نمایش داده میشود.
بنابراین فعال کردن Advanced Flow را نباید با تأیید امنیت APK اشتباه گرفت. حتی بعد از عبور از محدودیت نصب باید منبع فایل، نام توسعهدهنده، امضای برنامه و مجوزهای درخواستی را بررسی کنید. یک APK ناشناس میتواند همچنان مخرب باشد و Advanced Flow صرفاً مانع سیستمی نصب را کنار میزند.
آیا محدودیت جدید اندروید امنیت بیشتری ایجاد میکند؟
دلیل دوره انتظار ۲۴ ساعته چیست؟
مهمترین بخش Advanced Flow همین انتظار ۲۴ ساعته است. گوگل این وقفه را برای مقابله با کلاهبرداریهایی طراحی کرده که مهاجم در یک تماس تلفنی یا گفتوگوی آنلاین قربانی را تحت فشار قرار میدهد تا فوراً یک برنامه مخرب نصب کند یا تنظیمات امنیتی گوشی را تغییر دهد. توقف ۲۴ ساعته فرصت بیشتری برای قطع تماس و بررسی مستقل درخواست ایجاد میکند.
راهاندازی مجدد گوشی نیز بخشی از همین طراحی است. طبق توضیحات گوگل، این کار میتواند دسترسی یا تماس فعالی را که یک کلاهبردار برای هدایت کاربر در زمان تغییر تنظیمات استفاده میکند قطع کند. به همین دلیل این فرایند بیشتر از اینکه صرفاً یک محدودیت برای فایل APK باشد، یک مانع در برابر مهندسی اجتماعی محسوب میشود.
در کنار این سازوکار بهتر است Google Play Protect نیز فعال بماند. Play Protect برنامههای نصبشده از Google Play و منابع دیگر را بررسی میکند و در صورت شناسایی رفتار مشکوک یا برنامه مخرب میتواند هشدار دهد یا در برخی شرایط نصب برنامه را مسدود کند.
Google Play Store → Profile picture → Play Protect → Settings
گوگل پلی استور ← تصویر پروفایل ← Play Protect ← تنظیمات
برای نصب APK نیز بهتر است به جای فایلهایی که از پیامرسان، تبلیغ یا لینک ناشناس دریافت میکنید، ابتدا منبع رسمی توسعهدهنده را بررسی کنید. حتی اگر نصب یک APK از نظر فنی امکانپذیر باشد، این موضوع به معنی معتبر بودن فایل نیست.
آیا ADB تحت تأثیر محدودیت ۲۴ ساعته قرار میگیرد؟
برای کاربران حرفهای و توسعهدهندگان یک تفاوت مهم وجود دارد. طبق مستندات فعلی گوگل، نصب برنامه با ADB تحت دوره انتظار ۲۴ ساعته Advanced Flow قرار نمیگیرد و روش معمول ADB همچنان قابل استفاده است. گوگل این مسیر را برای توسعه، آزمایش و نصب برنامههای اصلاحشده روی دستگاههای شخصی حفظ کرده است.
البته ADB برای کاربر عادی جایگزین راحتی برای نصب APK نیست و به رایانه و ابزارهای توسعه نیاز دارد. برای استفاده معمولی Advanced Flow مسیر سادهتری است و یک بار طی کردن فرایند امنیتی میتواند امکان نصب برنامههای تأییدنشده را برای دفعات بعد فراهم کند.
در مجموع Sideloading در اندروید حذف نشده است. تغییر اصلی این است که گوگل میخواهد نصب برنامههای توسعهدهندگان تأییدنشده را از یک فرایند تقریباً فوری به فرایندی آگاهانهتر تبدیل کند. در مرحله فعلی این تغییر بیشتر در مناطق و کانالهای مشخص اعمال میشود و قرار است دامنه آن در سال ۲۰۲۷ گستردهتر شود.
اینتوتک