اندروید بخشی به نام Special app access دارد که مجوزهای قدرتمند و حساسی را در خود جای داده است. یکی از مهمترین گزینههای این بخش Usage data access یا دسترسی به دادههای استفاده است. این مجوز میتواند اطلاعاتی درباره برنامههایی که استفاده میکنید و نحوه استفاده از آنها در اختیار یک برنامه قرار دهد.
برخلاف مجوزهایی مانند دوربین یا میکروفون که معمولاً هنگام استفاده از قابلیت مربوطه درخواست میشوند، بعضی از مجوزهای Special app access در بخش جداگانهای از تنظیمات مدیریت میشوند. خود اندروید نیز این مجوزها را برای دسترسیهای حساستر و قدرتمندتر از مجوزهای معمولی در نظر میگیرد.
Usage data access در اندروید چه اطلاعاتی را در اختیار برنامهها قرار میدهد؟
دسترسی به الگوی استفاده از برنامهها
مجوز Usage data access میتواند به یک برنامه اجازه دهد اطلاعاتی درباره برنامههای مورد استفاده شما و میزان استفاده از آنها دریافت کند. APIهای اندروید نیز دسترسی به برخی اطلاعات مربوط به مصرف برنامهها و آمار استفاده را برای برنامههایی که این مجوز را دریافت کردهاند فراهم میکنند.
این اطلاعات میتواند الگوی استفاده روزانه شما را تا حدی مشخص کند. به عنوان مثال ممکن است مشخص شود از چه نوع برنامههایی بیشتر استفاده میکنید، کدام مرورگر روی گوشی فعال است یا چه سرویسهایی بخش زیادی از زمان استفاده از گوشی را به خود اختصاص میدهند.
چرا این مجوز برای حریم خصوصی مهم است؟
ارزش این دادهها فقط به یک برنامه خاص محدود نمیشود. کنار هم قرار گرفتن اطلاعات استفاده از چندین برنامه میتواند تصویری نسبتاً دقیق از عادتهای کاربر ایجاد کند. بنابراین منطقی است Usage data access را مانند یک مجوز حساس در نظر بگیرید و فقط در صورت نیاز واقعی برنامه آن را فعال کنید.
البته داشتن این مجوز بهتنهایی به این معنی نیست که برنامه حتماً اطلاعات شما را به سرور ارسال یا برای تبلیغات استفاده میکند. نحوه استفاده از داده به عملکرد برنامه و سیاستهای حریم خصوصی آن بستگی دارد. حتی فهرست مجوزهای یک برنامه نیز با بخش Data safety گوگل پلی یکسان نیست و این دو اطلاعات متفاوتی را درباره نحوه استفاده از داده ارائه میکنند.
چگونه Usage data access را در گوشی اندرویدی بررسی کنیم؟
مسیر دسترسی در گوشیهای Pixel
در گوشیهای Pixel و نسخههای نزدیک به اندروید خام، مسیر معمول این بخش به صورت زیر است:
Settings > Apps > Special app access > Usage access
تنظیمات > برنامهها > دسترسی ویژه به برنامهها > دسترسی به دادههای استفاده
نام بعضی گزینهها ممکن است بر اساس نسخه اندروید تغییر کند.
مسیر دسترسی در گوشیهای Samsung Galaxy
در گوشیهای سامسونگ مسیر این گزینه کمی متفاوت است:
Settings > Apps > More options > Special access > Usage data access
تنظیمات > برنامهها > گزینههای بیشتر > دسترسی ویژه > دسترسی به دادههای استفاده
در نسخههای مختلف One UI ممکن است نام گزینهها یا محل دقیق آنها کمی تغییر کند. در برخی مدلها نیز میتوان از جستوجوی داخل Settings برای پیدا کردن Usage data access استفاده کرد.
چگونه دسترسی Usage data را از یک برنامه بگیریم؟
مجوز برنامههای غیرضروری را خاموش کنید
پس از ورود به صفحه Usage access یا Usage data access، فهرستی از برنامههایی را میبینید که این مجوز را دارند یا امکان درخواست آن را دارند. با انتخاب هر برنامه میتوانید وضعیت دسترسی را بررسی و در صورت امکان آن را خاموش کنید.
در گوشیهای مختلف ممکن است گزینه فعالسازی با عباراتی مانند Permit usage access نمایش داده شود. کافی است کلید مربوط به برنامه را خاموش کنید.
با برنامههای سیستمی با احتیاط رفتار کنید
خاموش کردن این مجوز برای همه برنامهها لزوماً کار درستی نیست. بعضی برنامههای سیستمی و ابزارهای کاربردی ممکن است برای عملکرد صحیح خود به اطلاعات استفاده از برنامهها نیاز داشته باشند.
بنابراین بهتر است تمرکز اصلی روی برنامههای جانبی باشد؛ مخصوصاً برنامهای که دلیل مشخصی برای نیاز به این دسترسی ندارد. در صورت ایجاد اختلال پس از لغو مجوز، میتوانید دسترسی همان برنامه را دوباره فعال کنید.
چه برنامههایی معمولاً به Usage data access نیاز دارند؟
ابزارهای اتوماسیون و مدیریت برنامهها
برخی ابزارهای اتوماسیون، مدیریت برنامهها و ابزارهای کاربردی ممکن است واقعاً به این مجوز نیاز داشته باشند. به عنوان مثال برنامهای که باید تشخیص دهد در حال استفاده از کدام برنامه هستید، بدون چنین دسترسیای ممکن است نتواند قابلیت اصلی خود را اجرا کند.
در چنین شرایطی بهتر است به جای خاموش کردن خودکار مجوز، بررسی کنید آیا عملکرد اصلی برنامه واقعاً به Usage data access وابسته است یا خیر.
برنامههایی که دلیل مشخصی برای این مجوز ندارند
اگر یک بازی ساده، برنامه والپیپر یا ابزار کمامکاناتی درخواست دسترسی به الگوی استفاده شما از سایر برنامهها را میکند، بهتر است دلیل این درخواست را بررسی کنید.
قاعده ساده این است که هر مجوز باید با عملکرد برنامه ارتباط منطقی داشته باشد. اگر چنین ارتباطی وجود ندارد، ضرورتی برای فعال نگه داشتن دسترسی وجود ندارد.
فقط Usage data access را بررسی نکنید
سایر مجوزهای Special app access را بررسی کنید
منوی Special app access فقط برای Usage data access نیست. بسته به مدل گوشی و نسخه اندروید ممکن است گزینههایی مانند موارد زیر را در آن ببینید:
- Display over other apps
- Install unknown apps
- All files access
- Modify system settings
- Picture-in-picture
- Notification access
- Unrestricted mobile data
- Wi-Fi control
این مجوزها یکسان نیستند و هرکدام کاربرد متفاوتی دارند. برای نمونه All files access دسترسی گستردهای به فایلهای ذخیرهشده روی دستگاه ایجاد میکند و گوگل استفاده از آن را برای برنامههایی که واقعاً به چنین دسترسی گستردهای نیاز ندارند محدود کرده است.
Privacy Dashboard را هم بررسی کنید
برای مجوزهای معمولی مانند دوربین، میکروفون و موقعیت مکانی، Privacy Dashboard ابزار مناسبی برای بررسی فعالیت برنامههاست. در نسخههای پشتیبانیشده اندروید میتوانید ببینید کدام برنامهها به این دادهها دسترسی داشتهاند و چه زمانی از آنها استفاده شده است.
مسیر معمول:
Settings > Security & privacy > Privacy dashboard
تنظیمات > امنیت و حریم خصوصی > داشبورد حریم خصوصی
نام و محل گزینه ممکن است در نسخههای مختلف اندروید و رابطهای کاربری سازندگان متفاوت باشد.
آیا باید همه مجوزهای برنامهها را خاموش کنیم؟
مجوزهای غیرضروری را هدف قرار دهید
خاموش کردن همه مجوزها روش مناسبی نیست. بعضی برنامهها برای انجام وظیفه اصلی خود به دسترسی مشخصی نیاز دارند. برای نمونه یک برنامه مسیریابی بدون موقعیت مکانی یا یک برنامه تماس بدون دسترسیهای مرتبط نمیتواند تمام قابلیتهای خود را ارائه دهد.
بهتر است هر مجوز را بر اساس نیاز واقعی برنامه بررسی کنید. اگر برنامهای برای عملکرد اصلی خود نیازی به یک دسترسی ندارد، غیرفعال کردن آن میتواند سطح دسترسی برنامه را کاهش دهد.
به درخواستهای غیرعادی توجه کنید
اندروید برای مجوزهای حساستر محدودیتهای بیشتری در نظر گرفته است و گوگل نیز توصیه میکند دسترسیهای خاص را فقط در صورت اعتماد به برنامه و توسعهدهنده آن فعال کنید.
همچنین میتوانید قبل از نصب برنامه، بخش Data safety در گوگل پلی را بررسی کنید. این بخش اطلاعاتی را که توسعهدهنده درباره جمعآوری و اشتراکگذاری داده اعلام کرده نمایش میدهد، اما جایگزین بررسی مجوزهای واقعی برنامه نیست.
جمعبندی؛ Usage data access را جدی بگیرید
Usage data access یکی از دسترسیهای کمتر شناختهشده اما مهم اندروید است که میتواند اطلاعاتی درباره نحوه استفاده از برنامهها در اختیار یک برنامه قرار دهد. فعال بودن آن برای برنامههایی که واقعاً به این اطلاعات نیاز دارند میتواند طبیعی باشد اما لازم نیست این مجوز را بدون بررسی برای هر برنامهای فعال نگه دارید.
بهترین کار این است که هر چند وقت یکبار Special app access را بررسی کنید و دسترسی برنامههای غیرضروری را لغو کنید. در کنار آن، Privacy Dashboard و Permission Manager نیز میتوانند دید بهتری نسبت به مجوزهای برنامهها و وضعیت حریم خصوصی گوشی ارائه دهند.
اینتوتک