اگر یک کامپیوتر قدیمی دارید که دیگر برای بازی استفاده نمیشود، لازم نیست برای ساخت NAS حتماً یک دستگاه آماده بخرید. یک PC مناسب میتواند علاوه بر ذخیرهسازی شبکهای، به سرور فیلم و موسیقی و VPN و ماشین مجازی و حتی برخی سرویسهای هوش مصنوعی تبدیل شود.
مزیت اصلی این روش، قدرت سختافزاری و امکان ارتقا است. در مقابل، NASهای آماده معمولاً مصرف برق کمتر و راهاندازی سادهتری دارند. بنابراین اگر کامپیوتر قدیمی شما پردازنده مناسب و چند پورت SATA و منبع تغذیه قابل اعتماد دارد، تبدیل آن به سرور خانگی میتواند بسیار بهصرفه باشد.
چرا کامپیوتر قدیمی میتواند NAS بهتری از یک NAS ارزان باشد؟
یک کامپیوتر دسکتاپ قدیمی معمولاً پردازنده و رم بسیار قدرتمندتری از NASهای اقتصادی دارد. وجود اسلاتهای PCIe نیز امکان اضافه کردن کارت شبکه 10GbE و HBA و آداپتور NVMe یا حتی کارت گرافیک را فراهم میکند. این انعطافپذیری برای سروری که قرار است در آینده توسعه پیدا کند اهمیت زیادی دارد.
از طرف دیگر، یک PC میتواند همزمان چند سرویس را اجرا کند. به عنوان مثال میتوان از آن برای ذخیره فایل و اجرای Jellyfin و Navidrome و VPN و سرویسهای وب و ماشینهای مجازی استفاده کرد. به این ترتیب سیستم شما فقط یک فضای ذخیرهسازی نیست و به یک Home Server کامل تبدیل میشود.
رم زیاد چه مزیتی برای سرور NAS دارد؟
رم بیشتر بهخصوص هنگام استفاده از ZFS اهمیت پیدا میکند. ZFS میتواند از حافظه آزاد برای کش خواندن استفاده کند و علاوه بر آن سرویسها و ماشینهای مجازی نیز به رم نیاز دارند. بنابراین کامپیوتری با ۱۶ یا ۳۲ گیگابایت رم میتواند برای یک Home Server چندمنظوره فضای بسیار بیشتری نسبت به NASهای اقتصادی در اختیار سرویسها قرار دهد.
البته ظرفیت رم باید بر اساس تعداد درایوها و سرویسها و ماشینهای مجازی انتخاب شود. برای یک NAS ساده، خرید مقدار بسیار زیاد رم الزاماً ضروری نیست و بهتر است بودجه بیشتری برای دیسکهای مطمئن و سیستم پشتیبانگیری اختصاص داده شود.
Proxmox و TrueNAS چه نقشی در ساخت NAS خانگی دارند؟
یکی از ترکیبهای قدرتمند برای این کار، نصب Proxmox روی کامپیوتر و اجرای TrueNAS در یک ماشین مجازی است. Proxmox نقش لایه مجازیسازی را بر عهده میگیرد و میتوانید علاوه بر TrueNAS چندین ماشین مجازی یا کانتینر دیگر نیز روی همان سیستم اجرا کنید.
این روش انعطاف زیادی دارد اما نسبت به نصب مستقیم TrueNAS پیچیدهتر است. برای استفاده از ZFS بهتر است کنترلر ذخیرهسازی به صورت مستقیم در اختیار ماشین مجازی TrueNAS قرار بگیرد. مستندات TrueNAS نیز استفاده از PCI Passthrough برای در اختیار قرار دادن کنترلر به ماشین مجازی را توضیح میدهد.
برای اجرای TrueNAS روی Proxmox چه سخت افزاری لازم است؟
مادربرد و پردازنده باید از قابلیتهای مجازیسازی و IOMMU پشتیبانی کنند. در سیستمهای اینتل معمولاً VT-d و در سیستمهای AMD قابلیت AMD-Vi برای PCI Passthrough اهمیت دارد. پشتیبانی واقعی به پردازنده و مادربرد و تنظیمات BIOS بستگی دارد.
برای ذخیرهسازی نیز بهتر است TrueNAS مستقیماً به دیسکها یا کنترلر HBA دسترسی داشته باشد. استفاده از کنترلرهای سختافزاری RAID به شکل نامناسب میتواند اطلاعات SMART دیسکها را پنهان کند و مدیریت ZFS را با مشکل مواجه کند. TrueNAS استفاده از HBA یا حالت passthrough را برای این سناریو مناسبتر میداند.
هنگام تبدیل PC به NAS چه قطعاتی را بررسی کنیم؟
قبل از نصب نرمافزار، سختافزار کامپیوتر قدیمی را بررسی کنید. تعداد پورتهای SATA و فضای کیس و توان منبع تغذیه و تعداد کانکتورهای برق و امکان نصب فن اضافی اهمیت زیادی دارند. با اضافه شدن چند هارد، مصرف برق و گرمای تولیدشده نیز افزایش پیدا میکند.
اگر تعداد دیسکها زیاد است، یک HBA میتواند تعداد پورتهای ذخیرهسازی را افزایش دهد. برای شبکههای سریع نیز کارت 10GbE میتواند سرعت انتقال فایل را نسبت به شبکه گیگابیتی چند برابر کند؛ البته برای استفاده واقعی از آن، تجهیزات شبکه و کابلکشی مناسب نیز لازم است.
سیستم عامل سرور را روی یک SSD جدا نصب کنید
اگر از Proxmox استفاده میکنید، بهتر است سیستم عامل روی یک SSD جدا از دیسکهای اصلی ذخیرهسازی نصب شود. در این حالت خرابی یا تعویض آرایه ذخیرهسازی، سیستم عامل سرور را تحت تأثیر قرار نمیدهد.
برای TrueNAS نیز بهتر است دیسکهای داده مستقیماً در اختیار ZFS قرار بگیرند. استفاده از دیسکهای مجازی به جای دسترسی مستقیم به کنترلر میتواند در مشاهده اطلاعات SMART و مدیریت صحیح دیسکها مشکل ایجاد کند.
آیا تبدیل کامپیوتر قدیمی به NAS همیشه بهتر از خرید NAS آماده است؟
خیر. NAS آماده برای کاربری که فقط ذخیرهسازی شبکهای و پشتیبانگیری ساده میخواهد، معمولاً انتخاب راحتتری است. مصرف برق کمتر و ابعاد کوچکتر و رابط کاربری آماده و مدیریت سادهتر از مزایای NASهای تجاری هستند.
در مقابل، PC قدیمی زمانی ارزش بیشتری پیدا میکند که علاوه بر NAS به سرور رسانه و ماشین مجازی و سرویسهای مختلف نیاز داشته باشید. در چنین شرایطی قدرت پردازنده و رم بیشتر و اسلاتهای PCIe و امکان اضافه کردن دیسکهای بیشتر میتواند هزینه خرید چند دستگاه جداگانه را کاهش دهد.
مصرف برق بزرگترین نقطه ضعف NAS ساخته شده با PC است
یک کامپیوتر گیمینگ قدیمی ممکن است برای اجرای سرویسهای دائمی انرژی بسیار بیشتری از یک NAS کممصرف مصرف کند. کارت گرافیک مجزا و پردازنده پرقدرت و چند هارد نیز این اختلاف را بیشتر میکنند.
اگر قرار است سرور 24 ساعته روشن باشد، بهتر است مصرف برق در حالت Idle را اندازه بگیرید. گاهی یک PC بسیار قدرتمند ارزش خرید ندارد و یک سیستم کممصرفتر میتواند هزینه عملیاتی بسیار پایینتری داشته باشد.
RAID جایگزین بکاپ نیست
یکی از مهمترین نکات هنگام ساخت NAS این است که RAID یا RAIDZ به تنهایی بکاپ محسوب نمیشود. آرایه ذخیرهسازی میتواند در برابر خرابی یک یا چند دیسک از دادهها محافظت کند اما در برابر حذف تصادفی فایل و خرابی جدی سیستم و سرقت و آتشسوزی یا بدافزار محافظت کامل ایجاد نمیکند.
برای اطلاعات مهم، یک نسخه پشتیبان جداگانه داشته باشید. بهتر است بخشی از بکاپ در دستگاه یا محل دیگری نگهداری شود تا خرابی سرور اصلی باعث از بین رفتن نسخههای پشتیبان نیز نشود.
استفاده از UPS برای سرور خانگی توصیه میشود
قطع برق فقط روی دیسکها تأثیر نمیگذارد. در یک سرور مجازیسازیشده، ماشینهای مجازی و سرویسهایی که در حال اجرا هستند نیز ممکن است در اثر خاموشی ناگهانی دچار مشکل شوند. به همین دلیل UPS میتواند برای یک Home Server دائمی سرمایهگذاری مناسبی باشد.
بهتر است UPS از طریق USB یا شبکه نیز با سرور ارتباط داشته باشد تا سیستم در صورت طولانی شدن قطعی برق بتواند به شکل کنترلشده خاموش شود.
جمع بندی؛ آیا کامپیوتر قدیمی خود را به NAS تبدیل کنیم؟
اگر یک PC قدیمی با پردازنده مناسب و رم کافی و کیس دارای فضای مناسب برای چند هارد دارید، تبدیل آن به NAS و Home Server میتواند گزینه بسیار قدرتمندی باشد. ترکیب Proxmox و TrueNAS نیز امکان اجرای همزمان ذخیرهسازی و سرویسهای مختلف را فراهم میکند.
با این حال، قبل از شروع باید مصرف برق و سلامت دیسکها و توان منبع تغذیه و قابلیت مجازیسازی مادربرد را بررسی کنید. همچنین از همان ابتدا برای بکاپ و UPS برنامه داشته باشید. اگر تنها به فضای ذخیرهسازی ساده نیاز دارید، NAS آماده احتمالاً انتخاب راحتتر و کممصرفتری خواهد بود؛ اما برای یک Home Lab قابل توسعه، کامپیوتر قدیمی میتواند ارزش بسیار بیشتری ارائه دهد.
اینتوتک