راهنمای خرید رک سرور و شبکه؛ تفاوت رک ایستاده و دیواری و انتخاب ابعاد مناسب

انتخاب رک مناسب برای سرور و تجهیزات شبکه فقط به اندازه و قیمت آن محدود نمی‌شود. یک رک استاندارد باید فضای کافی برای نصب تجهیزات، تهویه مناسب، کابل‌کشی منظم و امکان توسعه شبکه در آینده داشته باشد. اگر رک کوچک یا کم‌عمق انتخاب شود، ممکن است هنگام نصب سرور، سوئیچ یا UPS با محدودیت فضا مواجه شوید و حتی مجبور به تعویض آن شوید.

برای خرید رک شبکه یا رک سرور، ابتدا باید نوع تجهیزات، محل نصب و تعداد یونیت‌های موردنیاز را مشخص کنید. سپس می‌توانید میان رک ایستاده و رک دیواری انتخاب کنید و عواملی مانند عمق، تحمل وزن، جنس بدنه و امکانات جانبی را بررسی کنید.

رک شبکه چیست و چه تفاوتی با رک سرور دارد؟

رک شبکه یک محفظه فلزی استاندارد است که تجهیزات ارتباطی مانند سوئیچ شبکه، پچ پنل، مودم و روتر و فایروال داخل آن نصب می‌شوند. استفاده از رک باعث نظم بیشتر کابل‌ها، محافظت فیزیکی از تجهیزات و آسان‌تر شدن تعمیرات می‌شود.

رک سرور نیز ساختار مشابهی دارد، اما معمولاً برای نصب سرورهای رکمونت و تجهیزات سنگین‌تر طراحی می‌شود. این رک‌ها اغلب عمق بیشتر، تحمل وزن بالاتر و امکانات مناسب‌تری برای تهویه و مدیریت کابل دارند.

بیشتر رک‌های استاندارد برای تجهیزات ۱۹ اینچی ساخته می‌شوند. منظور از ۱۹ اینچ، عرض استاندارد محل نصب تجهیزات روی ریل‌ها است، نه عرض خارجی کابینت.

مهم‌ترین مزایای استفاده از رک عبارت‌اند از:

• امنیت فیزیکی: درب قفل‌دار از دسترسی آسان افراد غیرمجاز به تجهیزات جلوگیری می‌کند.
• مدیریت کابل: کابل‌های شبکه و برق در مسیرهای مشخص قرار می‌گیرند.
• تهویه مناسب: جریان هوا در اطراف تجهیزات بهتر مدیریت می‌شود.
• تعمیر و نگهداری: دسترسی به سرورها و تجهیزات شبکه منظم‌تر و سریع‌تر خواهد بود.
• قابلیت توسعه: امکان نصب تجهیزات جدید بدون تغییر اساسی زیرساخت فراهم می‌شود.

در شبکه‌های کوچک ممکن است یک رک دیواری کافی باشد، اما برای اتاق سرور با چند سرور و UPS رکمونت، معمولاً رک ایستاده انتخاب مناسب‌تری است.

تفاوت رک ایستاده و رک دیواری؛ کدام مدل مناسب‌تر است؟

رک ایستاده روی زمین قرار می‌گیرد و برای نصب تجهیزات بیشتر یا سنگین‌تر مناسب است. این مدل معمولاً در ظرفیت‌های 22U تا 42U و بالاتر عرضه می‌شود و در اتاق سرور، سازمان‌ها و مراکز داده کاربرد دارد.

در مقابل، رک دیواری به دیوار متصل می‌شود و برای تجهیزات سبک‌تر مانند سوئیچ، پچ پنل و تجهیزات ارتباطی کوچک مناسب است. ظرفیت‌های 4U تا 15U در این گروه متداول هستند.

اگر چند سرور رکمونت، تجهیزات سنگین یا UPS دارید، رک ایستاده معمولاً انتخاب بهتری است. برای یک دفتر کوچک که فقط به سوئیچ و پچ پنل نیاز دارد، خرید رک بزرگ ایستاده ممکن است هزینه و فضای غیرضروری ایجاد کند.

نوع دیگری به نام رک Outdoor یا رک فضای باز نیز وجود دارد. این مدل برای محیط‌های بیرونی یا صنعتی طراحی می‌شود و باید از نظر مقاومت در برابر گردوغبار، باران و شرایط محیطی بررسی شود. درجه حفاظت IP، نوع آب‌بندی و روش تهویه از مهم‌ترین مشخصات آن هستند.

نکته: هر رک فلزی دربسته برای نصب در فضای باز مناسب نیست. رک Outdoor باید مشخصات حفاظتی متناسب با محل نصب داشته باشد.

راهنمای انتخاب ارتفاع و عمق رک سرور؛ یونیت U چیست؟

ارتفاع قابل نصب تجهیزات در رک با واحد U مشخص می‌شود. هر یونیت معادل ۴۴٫۴۵ میلی‌متر یا ۱٫۷۵ اینچ است. به عنوان مثال، یک سرور 2U به اندازه دو یونیت از فضای نصب رک را اشغال می‌کند.

برای محاسبه ظرفیت مناسب، ابتدا ارتفاع تمام تجهیزات را جمع بزنید. فرض کنید قرار است تجهیزات زیر را در یک رک نصب کنید:

در این شرایط حداقل ۱۲ یونیت فضای نصب نیاز دارید. با در نظر گرفتن حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد فضای توسعه، ظرفیت تقریبی ۱۵ تا ۱۶ یونیت به دست می‌آید. بنابراین یک رک 18U می‌تواند مناسب باشد؛ البته اگر قصد افزایش تعداد سرورها یا نصب تجهیزات بیشتر دارید، رک 22U یا 27U انعطاف بیشتری فراهم می‌کند.

عمق رک به‌اندازه ارتفاع آن اهمیت دارد. بعضی سرورها بسیار عمیق‌تر از سوئیچ‌های شبکه هستند و علاوه بر طول بدنه، باید فضای کافی برای کابل برق، اتصالات و گردش هوا وجود داشته باشد.

برای انتخاب اولیه می‌توان این دسته‌بندی را در نظر گرفت:

• عمق ۴۵ سانتی‌متر: مناسب بسیاری از رک‌های دیواری و تجهیزات شبکه کم‌عمق.
• عمق ۶۰ سانتی‌متر: مناسب سوئیچ، پچ پنل، فایروال و برخی تجهیزات رکمونت کم‌عمق.
• عمق ۸۰ سانتی‌متر: مناسب بعضی سرورها و تجهیزات با عمق متوسط، پس از بررسی ابعاد.
• عمق ۱۰۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر: مناسب بسیاری از سرورهای رکمونت عمیق و تجهیزات سازمانی.

این اعداد فقط راهنمای اولیه هستند. پیش از خرید باید عمق واقعی سرور، طول ریل نصب و فضای موردنیاز پشت دستگاه را از مشخصات فنی آن بررسی کنید. همچنین عمق خارجی رک لزوماً با فاصله قابل استفاده بین ریل‌ها برابر نیست.

نکات مهم خرید رک شبکه؛ کیفیت بدنه، تحمل وزن و تجهیزات جانبی

دو رک با ابعاد یکسان ممکن است از نظر استحکام، کیفیت ریل‌ها و امکانات نصب تفاوت زیادی داشته باشند. بنابراین هنگام خرید رک شبکه بهتر است مشخصات فنی را بررسی کنید و فقط به ظاهر یا قیمت توجه نداشته باشید.

• جنس بدنه و تحمل وزن: ضخامت ورق فلزی، نوع اتصالات و استحکام اسکلت باید با وزن تجهیزات هماهنگ باشند. ظرفیت تحمل بار رک را با مجموع وزن سرورها، UPS و سایر تجهیزات مقایسه کنید. همچنین تفاوت تحمل بار در حالت ثابت و هنگام جابه‌جایی را در نظر بگیرید.
• ریل‌های قابل تنظیم: ریل‌های استاندارد و قابل تنظیم عمق، نصب تجهیزات مختلف را آسان‌تر می‌کنند. برای سرورهای سنگین، سازگاری ریل مخصوص سرور با رک اهمیت زیادی دارد.
• نوع درب: درب شیشه‌ای برای مشاهده چراغ‌ها و وضعیت تجهیزات بدون باز کردن رک کاربرد دارد، اما برای سرورهای پرتراکم معمولاً درب مشبک با سطح باز مناسب، جریان هوای بهتری فراهم می‌کند. در محیط‌های بیرونی نیز درب فلزی و آب‌بندی مناسب اهمیت دارد.
• پاور ماژول رک: پاور ماژول یا PDU برای توزیع برق تجهیزات استفاده می‌شود. تعداد خروجی‌ها، جریان مجاز، نوع پریز و کیفیت ساخت آن باید متناسب با مصرف تجهیزات انتخاب شوند.
• اتصال ارت: بدنه فلزی رک و تجهیزات مربوط باید مطابق الزامات ایمنی به سیستم اتصال زمین متصل شوند. این موضوع برای حفاظت افراد و ایمنی تجهیزات ضروری است.

در خرید سازمانی، دریافت مشخصات مکتوب محصول، شرایط گارانتی، فاکتور رسمی و امکان تهیه قطعات جانبی نیز اهمیت دارد. برای پروژه‌هایی که فضای نصب محدودی دارند، امکان سفارش ابعاد یا نوع درب متفاوت می‌تواند مفید باشد.

تهویه رک سرور و کابل‌کشی اصولی برای جلوگیری از داغ شدن تجهیزات

تهویه مناسب یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ عملکرد سرورها و تجهیزات شبکه است. در بسیاری از سرورهای رکمونت، هوای خنک از جلو وارد دستگاه می‌شود و هوای گرم از پشت خارج می‌شود. به همین دلیل رک باید امکان عبور مناسب هوا را فراهم کند.

برای بهبود خنک‌کاری تجهیزات، این نکات را رعایت کنید:

• جریان هوا: مسیر ورود و خروج هوا را مطابق طراحی تجهیزات باز نگه دارید.
• درب مشبک: برای رک‌های پرتراکم از دربی استفاده کنید که مانع جدی جریان هوا نشود.
• پنل بلانک: فضاهای خالی جلوی رک را در صورت نیاز با پنل مناسب بپوشانید تا بازگشت هوای گرم کاهش یابد.
• فن رک: فن را متناسب با طراحی جریان هوا نصب کنید؛ افزودن فن بدون بررسی مسیر هوا همیشه مفید نیست.
• دمای محیط: دمای ورودی تجهیزات را در محدوده توصیه‌شده سازنده نگه دارید.

کابل‌کشی نیز تأثیر مستقیمی بر تعمیر و نگهداری دارد. کابل‌های درهم‌ریخته می‌توانند دسترسی به تجهیزات را دشوار کنند و در بعضی شرایط مانع جریان هوا شوند.

بهتر است از کابل‌گیرهای افقی و عمودی استفاده کنید، کابل‌های شبکه و برق را مطابق الزامات فنی از یکدیگر جدا نگه دارید و برای هر اتصال برچسب مشخصی در نظر بگیرید. همچنین هنگام بستن کابل‌ها، شعاع خمش مجاز را رعایت کنید تا به کابل‌های شبکه و فیبر نوری آسیب نرسد.

در نهایت، رک مناسب باید علاوه بر ظرفیت فعلی، امکان توسعه آینده را نیز فراهم کند. برای یک دفتر کوچک، رک دیواری ۶U یا ۹U ممکن است کافی باشد؛ اما در اتاق سرور سازمانی با چند سرور و UPS، رک ایستاده با عمق و تحمل وزن مناسب انتخاب منطقی‌تری خواهد بود.

اینتوتک