فیلامنت پرینتر سهبعدی برخلاف ظاهر خشک خود میتواند مقدار قابلتوجهی رطوبت از هوای محیط جذب کند. میزان حساسیت به رطوبت نیز در مواد مختلف یکسان نیست؛ بهعنوان مثال نایلون و برخی فیلامنتهای مهندسی بسیار سریعتر از PLA تحت تأثیر رطوبت قرار میگیرند. جذب آب میتواند باعث افت کیفیت چاپ، ایجاد حباب، رشتهرشته شدن، ضعیف شدن قطعه و حتی گرفتگی نازل شود.
خشک کردن فیلامنت مرطوب فقط بخشی از راهحل است. اگر قرقره خشکشده را دوباره در محیط مرطوب یا یک قفسه بدون محافظ قرار دهید، بهمرور دوباره رطوبت جذب میکند. به همین دلیل، نگهداری صحیح باید بهعنوان مرحلهای جدا از خشک کردن در نظر گرفته شود.
در ادامه پنج روش کاربردی برای نگهداری فیلامنت را بررسی میکنیم؛ از کیسههای وکیوم کمهزینه گرفته تا جعبههای درزبندیشده و محلولهای حرفهایتر. ترکیب یک محفظه کاملاً بسته، ماده رطوبتگیر و رطوبتسنج میتواند برای بیشتر کاربران نتیجه بسیار خوبی ایجاد کند.
قبل از نگهداری، فیلامنت را کاملاً خشک کنید
اولین قانون برای نگهداری طولانیمدت فیلامنت این است که قرقره را زمانی داخل محفظه قرار دهید که تا حد امکان خشک باشد. قرار دادن فیلامنتی که از قبل رطوبت زیادی جذب کرده است در یک جعبه دربسته، مشکل را برطرف نمیکند؛ چنین محفظهای فقط سرعت جذب رطوبت بیشتر را کاهش میدهد.
برای مواد حساس مانند نایلون، TPU و PVA، خشک کردن اهمیت بیشتری دارد. بعضی از این مواد در محیط مرطوب میتوانند در مدت نسبتاً کوتاهی ویژگیهای چاپی خود را از دست بدهند. در مقابل، PLA معمولاً مقاومت بیشتری در برابر جذب رطوبت دارد، اما این موضوع به معنای بینیاز بودن آن از نگهداری مناسب نیست.
برای خشک کردن فیلامنت میتوانید از خشککن اختصاصی فیلامنت استفاده کنید. دمای مناسب به جنس فیلامنت بستگی دارد و نباید یک دمای ثابت را برای تمام مواد به کار برد. همیشه تنظیمات پیشنهادی سازنده فیلامنت یا خشککن را در اولویت قرار دهید.
نکته مهم این است که جعبه خشک یا کیسه وکیوم وظیفه خشک کردن فیلامنت را بر عهده ندارد. بهعنوان مثال، راهنمای Prusa درباره Drybox نیز صراحتاً تأکید میکند که Drybox برای حفظ محیط کمرطوبت طراحی شده و فیلامنت مرطوب باید پیش از قرار گرفتن در آن خشک شود.
فیلامنت را داخل کیسه وکیوم نگهداری کنید
اگر بعضی قرقرهها را برای مدت طولانی استفاده نمیکنید، کیسه وکیوم یکی از سادهترین روشها برای محدود کردن تماس فیلامنت با هوای مرطوب است. در این روش، قرقره را همراه با ماده رطوبتگیر داخل کیسه قرار میدهید و تا حد امکان هوای داخل آن را خارج میکنید.
برای هر قرقره میتوانید از کیسههای مخصوص نگهداری فیلامنت استفاده کنید که معمولاً به یک دریچه برای تخلیه هوا مجهز هستند. برخی کیتها نیز همراه با پمپ دستی یا برقی، گیره آببندی و بستههای سیلیکاژل عرضه میشوند.
قرار دادن سیلیکاژل داخل کیسه وکیوم نیز میتواند مفید باشد؛ زیرا حتی پس از تخلیه هوا، مقدار کمی هوا و رطوبت در فضای داخلی باقی میماند. ترکیب وکیوم و رطوبتگیر، مخصوصاً برای قرقرههایی که قرار است برای ماهها کنار گذاشته شوند، روش مناسبی است.
البته لازم نیست تمام فیلامنتها را وکیوم کنید. اگر یک قرقره دائماً در حال استفاده است، باز و بسته کردن مکرر کیسه وکیوم ممکن است از نظر عملی آزاردهنده باشد. برای چنین فیلامنتهایی یک Drybox یا محفظه بزرگ درزبندیشده انتخاب راحتتری است.
از جعبههای پلاستیکی درزبندیشده برای نگهداری فیلامنت استفاده کنید
برای افرادی که چندین قرقره فیلامنت دارند، ظروف پلاستیکی دربسته میتوانند گزینهای اقتصادی و کاربردی باشند. این روش بهخصوص زمانی مناسب است که میخواهید چند قرقره را در یک محل نگهداری کنید و هر بار برای استفاده از فیلامنت مجبور به باز کردن کیسههای جداگانه نباشید.
مهمترین ویژگی ظرف مناسب، آببندی واقعی درب آن است. ظروفی که دارای نوار لاستیکی یا Gasket هستند معمولاً برای این کار انتخاب مناسبتری محسوب میشوند. صرفاً بسته بودن درب به این معنا نیست که ظرف در برابر ورود هوای مرطوب کاملاً مقاوم است.
برای انتخاب اندازه ظرف نیز بهتر است ابتدا ابعاد قرقرههای خود را بررسی کنید. یک ظرف بسیار کوچک باعث فشرده شدن قرقرهها میشود و یک ظرف بیش از حد بزرگ نیز فضای بیشتری برای کنترل رطوبت ایجاد میکند.
درون ظرف چند بسته سیلیکاژل قرار دهید و یک رطوبتسنج کوچک نیز اضافه کنید. اندازهگیری رطوبت اهمیت زیادی دارد، زیرا بدون Hygrometer نمیتوانید مطمئن شوید که رطوبت داخل محفظه واقعاً پایین مانده است. منابع تخصصی نگهداری فیلامنت معمولاً حفظ رطوبت نسبی پایین را برای نگهداری طولانیمدت توصیه میکنند و برخی راهنماها مقدار کمتر از ۲۰ درصد RH را بهعنوان یک هدف عمومی مطرح کردهاند.
برای چند قرقره از جعبههای بزرگ ضدآب استفاده کنید
اگر تعداد زیادی فیلامنت دارید، استفاده از یک کیسه یا ظرف جداگانه برای هر قرقره ممکن است فضای زیادی اشغال کند. در این شرایط یک جعبه بزرگ ضدآب با درزگیر لاستیکی میتواند انتخاب بهتری باشد.
مزیت اصلی این روش، امکان نگهداری چند قرقره در یک محیط کنترلشده است. میتوانید چند نوع فیلامنت را داخل یک محفظه قرار دهید و با استفاده از سیلیکاژل و رطوبتسنج، شرایط داخلی را کنترل کنید. نمونههای مختلفی از جعبههای بزرگ درزبندیشده برای نگهداری چند قرقره فیلامنت استفاده میشوند.
بااینحال، یک مشکل مهم وجود دارد: هر بار باز کردن درب، مقداری هوای محیط وارد محفظه میکند. بنابراین اگر دائماً به قرقرههای داخل جعبه دسترسی دارید، بهتر است فیلامنتهایی که بیشتر استفاده میشوند را در یک Drybox کوچکتر قرار دهید و قرقرههای کممصرف را در جعبه اصلی نگهداری کنید.
قرار دادن یک رطوبتسنج داخل جعبه نیز اهمیت زیادی دارد. اگر پس از بستن درب، رطوبت بهسرعت افزایش پیدا کند، احتمالاً یا ماده رطوبتگیر اشباع شده یا درزهای ظرف به اندازه کافی آببندی نیستند.
سیلیکاژل را بهموقع شارژ یا تعویض کنید
حتی بهترین محفظه درزبندیشده بدون رطوبتگیر مناسب نمیتواند برای همیشه محیط خشک خود را حفظ کند. سیلیکاژل رطوبت موجود در فضای داخلی را جذب میکند، اما ظرفیت آن محدود است و پس از مدتی باید تعویض یا احیا شود.
سیلیکاژلهای تغییررنگدهنده برای نگهداری فیلامنت گزینه بسیار خوبی هستند، زیرا وضعیت رطوبتگیر را میتوان با مشاهده رنگ آن بررسی کرد. برخی محصولات با تغییر رنگ از حالت خشک به حالت اشباع، زمان تعویض یا شارژ مجدد را مشخص میکنند.
اگر از سیلیکاژل قابلاستفاده مجدد استفاده میکنید، روش احیای آن به نوع محصول و دستورالعمل سازنده بستگی دارد. برخی محصولات برای احیا با حرارت طراحی شدهاند، اما نباید یک دمای ثابت را برای تمام انواع سیلیکاژل در نظر گرفت. دستورالعمل روی بستهبندی یا مشخصات سازنده را در اولویت قرار دهید.
در کنار سیلیکاژل، استفاده از رطوبتسنج دیجیتال نیز توصیه میشود. این وسیله به شما نشان میدهد که آیا ماده رطوبتگیر هنوز عملکرد مناسبی دارد یا خیر. در یک محفظه استاندارد، کاهش رطوبت پس از قرار دادن سیلیکاژل و بسته شدن درب باید بهمرور قابل مشاهده باشد.
رطوبتسنج را جدی بگیرید
یکی از سادهترین اشتباهات در نگهداری فیلامنت این است که فقط به بسته بودن ظرف اعتماد کنیم. ممکن است درب ظرف ظاهراً کاملاً بسته باشد اما یک درز کوچک، دریچه یا مسیر عبور لوله باعث ورود هوای مرطوب شود.
یک Hygrometer کوچک داخل ظرف میتواند وضعیت واقعی محیط را نشان دهد. بهتر است پس از قرار دادن فیلامنت و سیلیکاژل، مدتی صبر کنید تا رطوبت داخل محفظه به وضعیت پایدار برسد و سپس عدد نمایشدادهشده را بررسی کنید. در راهنمای Drybox شرکت Prusa نیز به این نکته اشاره شده که کاهش و پایدار شدن مقدار رطوبت ممکن است مدتی زمان ببرد.
عدد مناسب رطوبت به نوع فیلامنت بستگی دارد و نباید یک مقدار واحد را برای تمام مواد در نظر گرفت. PLA معمولاً نسبت به نایلون و PVA حساسیت کمتری دارد، درحالیکه مواد بسیار جاذب رطوبت به محیط خشکتری نیاز دارند.
بهتر است برای فیلامنتهای حساستر مانند نایلون، TPU و مواد محلول در آب، علاوه بر ذخیرهسازی در محفظه درزبندیشده، به استفاده از Drybox در زمان چاپ نیز فکر کنید. این کار مانع از آن میشود که فیلامنت هنگام ساعتها چاپ دوباره در معرض هوای مرطوب قرار بگیرد.
بهترین روش نگهداری فیلامنت برای هر نوع استفاده چیست؟
اگر فقط چند قرقره دارید و بعضی از آنها برای مدت طولانی استفاده نمیشوند، کیسه وکیوم به همراه سیلیکاژل انتخاب ساده و کمهزینهای است. این روش فضای کمی اشغال میکند و برای ذخیرهسازی طولانیمدت مناسب است.
اگر مرتب با فیلامنتهای مختلف کار میکنید، ظرف پلاستیکی درزبندیشده به همراه سیلیکاژل و رطوبتسنج راحتتر است. در این حالت دسترسی به قرقرهها آسانتر خواهد بود و لازم نیست هر بار کیسهای را وکیوم کنید.
برای تعداد زیاد قرقره نیز یک جعبه بزرگ ضدآب دارای Gasket گزینه مناسبی است. فقط باید باز و بسته کردن آن را به حداقل برسانید و وضعیت رطوبت داخل جعبه را مرتب بررسی کنید.
در نهایت، اگر از مواد بسیار حساس به رطوبت مانند نایلون یا PVA استفاده میکنید، بهتر است ذخیرهسازی غیرفعال را تنها راهحل ندانید. Drybox با قابلیت تغذیه مستقیم پرینتر میتواند در زمان چاپ نیز از تماس مداوم فیلامنت با هوای محیط جلوگیری کند.
بهطور خلاصه، فیلامنت را ابتدا خشک کنید، سپس آن را در محفظه کاملاً درزبندیشده قرار دهید، سیلیکاژل اضافه کنید و با رطوبتسنج وضعیت محیط را کنترل کنید. برای نگهداری طولانیمدت نیز کیسه وکیوم یکی از گزینههای مناسب است. این ترکیب میتواند عمر مفید فیلامنت را افزایش دهد و احتمال مشکلاتی مانند رشتهرشته شدن، حباب، چسبندگی ضعیف لایهها و خرابی چاپ را کاهش دهد.
اینتوتک