در راهنمای خرید کارت حافظه و SSD برای گوشی، تبلت و لپ تاپ می‌خواهیم سرعت وسایل ذخیره سازی، هارد و SSD را مقایسه کرده و بهترین راه های افزایش حافظه را معرفی کنیم.

SSD چیست و چرا تدریجاً جای هارد را می‌گیرد؟

لپ‌تاپ‌های امروزی سبک و باریک شده‌اند و در راستای افزایش سرعت، به جای هارددیسک‌های قدیمی از درایوهای حالت جامد یا همان SSD بهره می‌گیرند. چند سال پیش زمانی که SSD تازه ظهور کرده بود، قیمت بسیار بالایی داشت. امنیت اطلاعات و حساسیت دیسک‌های حالت جامد بیشتر بود و خلاصه آن روزها کسی سراغ ابزاری به نام هارد SSD نمی‌رفت. البته تأکید من روی هارد اس‌اس‌دی برای یادآوری اشتباه بودن این واژه است.

SSD در اصل مخفف Solid State Disk و به معنای دیسک حالت جامد است اما امروزه آن را مخفف Solid State Drive هم می‌دانند. اما در هر صورت، هارد دیسک نیست و اصطلاح هارد اس‌اس‌دی کاملاً غلط است.

اس‌اس‌دی‌ها درست مثل حافظه‌ی رم کامپیوتر و فلش‌درایوهای یو‌اس‌بی از حافظه‌های NAND ساخته شده‌اند. البته تکنولوژی، چیدمان و در نتیجه دوام و عملکرد هر یک از این حافظه‌ها کاملاً متفاوت از سایرین است. رم کامپیوتر و لپ‌تاپ، سرعتی خیره‌کننده و دوامی بسیار زیاد دارد در حالیکه فلش‌درایوهای یو‌اس‌بی، کیفیت و عملکرد به مراتب پایین‌ترین دارند.

درایوهای حالت جامد یا SSD سریع‌تر، پایدارتر و ارزان‌تر شده‌اند

درایوهای حالت جامد یا SSD سریع‌تر، پایدارتر و ارزان‌تر شده‌اند

حتی اس‌اس‌دی‌ها هم کیفیت یکسانی ندارند. برخی عمر بیشتری دارند و برخی زودتر به پایان عمر مفید خود می‌رسند. اگر در این خصوص اطلاعات بیشتری لازم دارید، مقاله‌ی راهنمای خرید اس‌اس‌دی بر اساس قیمت و کلاس محصول را مطالعه کنید و در آن عمر مفید مدل‌های معرفی شده را زیر ذره‌بین قرار دهید.

 ارتقای حافظه‌ی وسایل مختلف

ارتقای حافظه‌ی داخلی تبلت و گوشی و همچنین دوربین‌های عکاسی و فیلم‌برداری، به سادگی وارد کردن یک کارت حافظه‌ی microSD یا SD است. بسته به نیاز می‌توان ظرفیت بیشتر و سرعت بالاتر را ملاک قرار داد خوشبختانه تنوع محصولات بسیار زیاد است. در مورد لپ‌تاپ‌ها هم ارتقای حافظه‌ی ذخیره‌سازی بسیار ساده است. خوشبختانه بیشتر لپ‌تاپ‌ها و به ویژه اولترابوک‌های امروزی از دیسک حالت جامد استفاده می‌کنند که نیازی به ارتقای آن نیست و اصلاً جایگزین کردن آن با توجه به قیمت بالای این نوع درایوها، مقرون به صرفه نیست مگر آنکه برای دیسک حالت جامد اصلی لپ‌تاپ و فروش یا استفاده از آن به هر شکل دیگری، پیشاپیش فکری کرده باشیم.

برای افزایش سرعت یک لپ‌تاپ و به عنوان مثال سه برابر کردن سرعت بوت شدن ویندوز و یا برای افزایش مقدار حافظه‌ی ذخیره‌سازی یک تبلت، گوشی و یا دوربین عکاسی و فیلم‌برداری، روش‌های مختلفی وجود دارد که در ادامه راهکارهای ممکن را یک به یک بررسی می‌کنیم.

ارتقا با استفاده از کارت حافظه

کارت‌های حافظه در کلاس C4 تا C10

کارت‌های حافظه‌ی قدیمی در کلاس‌بندی C4 تا C10 قرار می‌گرفتند. منظور از C10 این است که در حالت فیلم‌برداری، می‌توان فیلم را با سرعت 10 مگابایت بر ثانیه روی کارت حافظه ذخیره کرد. البته حداقل سرعت منظور است و ممکن است به صورت لحظه‌ای سرعت ذخیره کردن فیلم بالاتر از 10 مگابایت بر ثانیه باشد.

در ویندوز وقتی یک فایل معمولی را روی این حافظه‌های می‌ریزیم، سرعت به 6 تا 7 مگابایت بر ثانیه کاهش می‌یابد. موضوع وقتی بدتر می‌شود که پای فایل‌های کوچک در میان باشد. در این صورت انتظار من این است که گاهاً سرعت به زیر 1 مگابایت بر ثانیه هم برسد.

سرعت هارددیسک‌های 2.5 اینچی لپ‌تاپ‌ها چه قدر است؟

در این هارددیسک‌ها معمولاً سرعت دورانی دیسک مغناطیسی برابر با 5400 دور بر دقیقه است. گاهاً هارد دیسک‌هایی 2.5 اینچی با دور 7200 rpm هم در برخی لپ‌تاپ‌ها دیده می‌شود. اگر یک فایل که منبع آن یک هارددیسک اکسترنال یا یک فلش‌درایو فوق‌العاده سریع است را روی این هاردها کپی کنیم، سرعت حدود 20 الی 25 مگابایت بر ثانیه خواهد بود. USB 3.0 هم این رقم را به 30 تا 35 مگابایت بر ثانیه افزایش می‌دهد و نه بیشتر.

بنابراین سرعت میکرو‌اس‌دی‌های قدیمی برای نقل و انتقال سریع فایل کافی نیست.

میکرو‌اس‌دی در کلاس U1 و U3

میکرواس‌دی در سال‌های اخیر کمی متحول شده و سرعت و تراکم آن افزایش یافته است. میکرواس‌دی‌های جدید پین‌های اضافه‌ای دارند که در افزایش سرعت بسیار موثر است. دو کلاس جدید UHS-I و UHS-II به باس انتقال داده در میکرو‌اس‌دی‌های جدید گفته می‌شود که با همین پین‌های اضافی، سرعت کلاک بالاتر و مسیرهای بیشتر مثلاً 4 مسیر، سرعت انتقال داده را به شدت افزایش می‌دهد.

SSD حتی با قیمت برابر هم سریع‌تر از کارت‌های میکرو‌اس‌دی رده اول است

SSD حتی با قیمت برابر هم سریع‌تر از کارت‌های میکرو‌اس‌دی رده اول است

به تصاویر زیر دقت کنید، روی آنها کلیک کنید و در ابعاد بزرگ‌تر به بررسی دقیق اصطلاحات درج شده روی کارت حافظه و پین‌های اضافی باس سریع UHS-II بپردازید:

کارت حافظه‌ی کلاس 10 در رده‌ی اولترا اسپید 1، به C10 و U1 روی آن توجه کنید

کارت حافظه‌ی کلاس 10 در رده‌ی اولترا اسپید 1، به C10 و U1 روی آن توجه کنید

کارت SD و microSD با باس UHS-II در سمت راست

کارت SD و microSD با باس UHS-II در سمت راست

تقریباً مشخص شده که چه فرقی بین کارت‌های C10 با مدل‌هایی که در کنار C10 عبارت U1 و U3 رویشان درج شده، وجود دارد. اما خلاصه‌ی موضوع:

کلاس سرعتی U1 و U3 به چه معنی است؟

منظور از U1 سرعت نوشتن حداقل 10 مگابایت بر ثانیه است و U3 هم سرعت حداقل 30 مگابایت بر ثانیه دارد. البته در مورد بیشتر محصولات خوب، سرعت واقعی به مراتب بیش از حداقل‌های ممکن است.

بنابراین متوجه می‌شویم که U3 از نظر سرعت، در رده‌ی هارددیسک‌های 2.5 اینچی قرار می‌گیرد. حتی مدل‌هایی که به صورت چندکاناله کار می‌کنند، سرعت‌های بالاتری دارند و سریع‌تر از هارددیسک 2.5 اینچی لپ‌تاپ‌های معمولی هستند.

لپ‌تاپ‌های و تبلت‌های ویندوزی معمولاً اسلات کارت حافظه هم دارند. بیشتر اندرویدی‌ها هم چنین اسلاتی دارند البته در مورد تبلت‌های اندرویدی معمولاً اسلات کارت حافظه‌ی microSD در حاشیه‌ی تبلت در نظر گرفته شده چرا که کارت SD بزرگ‌تر است و برای وسایل کوچک و باریک، گزینه‌ی خوبی نیست.

اسلات مموری کارت یا کارت حافظه در یک لپ‌تاپ

اسلات مموری کارت یا کارت حافظه در یک لپ‌تاپ

تنها محدودیتی که قبل از خرید کارت حافظه باید به آن توجه کنید این است که لپ‌تاپ یا به ویژه تبلت شما، حداکثر حافظه‌ای که پشتیبانی می‌کند، چند گیگابایت است. پس از بررسی این موضوع می‌توانید محصولی که عملکرد مورد نظر شما را دارد انتخاب کنید.

کارت‌های حافظه‌ی بسیار سریع به ازای هر گیگابایت هزینه‌ای در حد 3 الی 4 هزار تومان دارند که تقریباً مشابه‌ SSDهاست. البته سرعت SSD حداقل 2 برابر بیشتر است ولیکن اندازه‌ی آن بسیار بزرگ‌تر است و در اسلات کوچکی به نام اسلات کارت حافظه جای نمی‌گیرد.

اگر موضوع فقط ذخیره کردن داده‌ی بیشتر باشد و سرعت برایتان اهمیتی نداشته باشد، می‌توانید مدل‌های ارزان‌تر کلاس 10 را تهیه کنید اما به کمتر از کلاس 10 فکر نکنید چرا که بسیار کند هستند. کارت‌های کلاس 10 هم به طور متوسط به ازای هر گیگابایت حدود 2 هزار تومان هزینه دربردارند.

 فلش‌درایوهای یو‌اس‌بی بسیار کوچک

فلش‌درایوهای یو‌اس‌بی در روزهای ابتدایی تولدشان بسیار حجیم بودند. اگر حواسمان نباشد ممکن است با یک ضربه هم فلش درایو خراب شود و هم پورت USB لپ‌تاپ. اما امروزه مدل‌های بسیار کوچک و جمع و جور هم معرفی شده‌اند که از نظر اندازه به کوچکی دانگل موس‌های بی‌سیم هستند. این مدل‌ها را می‌توان همیشه در پورت یو‌اس‌بی قرار داد چرا که مزاحمت و خطری ایجاد نمی‌کنند.

یک فلش درایو USB از نوع کوچک یا Low Profile

یک فلش درایو USB از نوع کوچک یا Low Profile

سرعت فلش‌درایوهای USB 3.0 که بعضاً به صورت چهار کاناله عملیات ارسال و دریافت فایل را انجام می‌دهند، بسیار زیاد است. در مدل‌های رده اول و گران‌قیمت، حداقل سرعت نوشتن داده بیش از 30 مگابایت بر ثانیه است؛ از این فلش‌درایوها هم می‌توان برای ارتقای حافظه‌ی ذخیره‌سازی از نظر حجم یا سرعت استفاده کرد.

اگر هدف فضای بیشتر باشد، فلش‌های USB 2.0 با هزینه‌ی 2 هزار تومان برای هر گیگابایت، انتخاب خوبی هستند. در مورد سرعت هم باید از مدل‌های USB 3.0 استفاده کرد که ممکن است هزینه‌ی هر گیگابایت آن به 3 الی 4 هزار تومان هم برسد.

ارتقای هارد درایو داخلی

درایو هارد دیسک داخلی در لپ‌تاپ‌ها معمولاً از نوع 2.5 اینچی است به این معنی که قطر دیسک گردان، 2.5 اینچ یا حدود 5 سانتی‌متر است. اس‌اس‌دی‌ها دیسک گردان ندارند اما برای استاندارد شدن و سازگاری با کیس‌ها و جایگاه‌های هارد دیسک، در مدل‌های 2.5 یا حداکثر 3.5 اینچی تولید می‌شوند. لذا جایگزین کردن هارد درایو یک لپ‌تاپ با درایو اس‌اس‌دی، امکان‌پذیر و بسیار ساده است.

ابتدا مدلی که مناسب کاربردتان است انتخاب کنید. اما زیاد روی مدل‌های رده‌اول و گران زوم نکنید چرا که اس‌اس‌دی در بدترین حالت هم بسیار سریع‌تر از درایو 2.5 اینچی لپ‌تاپ‌های معمولی است. به علاوه هزینه‌ی مدل‌های رده اول ممکن است حدود 1.6 برابر مدل‌های رده‌پایین باشد.

توصیه می‌کنم برای انتخاب مدل‌های خوب از راهنمای خرید SSD اینتوتک استفاده کنید.

لپ‌تاپ خود را واشکافی کنید!

اگر لپ‌تاپ شما دارای گارانتی است، با خدمات پس از فروش و مراکز گارانتی تماس حاصل کنید و ببینید آیا تعویض درایو هارددیسک موجب باطل شده گارانتی می‌شود یا نه. ممکن است برخی مراکز گارانتی، به این شرط تعویض را مجاز بدانند که کار ارتقا مستقیماً توسط متخصصین خودشان صورت بگیرد. به هر حال اگر گارانتی لپ‌تاپ برایتان مهم است، تمام راه‌حل‌های ممکن را بررسی کنید، شاید راهی برای ارتقای هارددیسک بدون باطل شدن گارانتی وجود داشته باشد.

قدم بعدی باز کردن پیچ‌های زیر لپ‌تاپ است. ممکن است بدنه‌ی زیرین کامل باز شود و یا ممکن است بخشی برای تعویض هارددیسک در نظر گرفته شده باشد و به صورت جداگانه باز شود. برخی مدل‌ها هم دو درایو یا حداقل فضای دو درایو را دارند. در این صورت ارتقا ساده‌تر است و هارد دیسک اصلی لپ‌تاپ هم حفظ می‌شود.

هارد دیسک لپ‌تاپ را با SSD تعویض کنید

هارد دیسک لپ‌تاپ را با SSD تعویض کنید

جا زدن درایو جدید در پورت ساتا و برق به آرامی هر چه تمام‌تر صورت می‌گیرد. اگر برای جدا کردن هارد قبلی و جا زدن درایو جدید، بیش از حد زور بزنید، ممکن است پورت یا برخی قطعات بشکنند و آسیب ببینند. با ملایمت و دقت هر چه تمام‌تر این کار را انجام دهید.

آخرین راه، استفاده از سرویس‌های ابری و اینترنت

این راه برای کاربران ایرانی چندان مفید نیست چرا که سرعت اینترنت بسیار کمتر از آن چیزی است که بشود روی آن برای انتقال مداوم فایل حساب باز کرد. اما سرویس‌های ابری بسیار زیادی در فضای اینترنت وجود دارد که هر یک مزایا و معایبی دارند.

گوگل درایو را در نظر بگیرید، این سرویس فقط برای ذخیره کردن فایل کاربرد ندارد بلکه می‌توان اسناد آفیس را در آن ایجاد، ویرایش و یا مطالعه و اجرا کرد. سرویس Dropbox قابلیت باز کردن اسناد آفیس را دارد، موسیقی را استریم می‌کند و مثل بسیاری سرویس‌های دیگر از جمله گوگل درایو، با نصب اپلیکیشن ویندوزی و اندرویدی یا iOS می‌توان فایل‌های موجود را مداوماً همگام‌سازی کرد.

سرورهای یک سرویس ابری مثل Dropbox و Google Drive

سرورهای یک سرویس ابری مثل Dropbox و Google Drive

منظور از همگام‌سازی این است که به عنوان مثال یک فولدر خاص روی کامپیوتر یا گوشی و تبلت شما، مرتباً با محتوای موجود در دراپ‌باکس یا هر سرویس ابری دیگری، مقایسه می‌شود. اگر فایلی حذف شده باشد، مشابه همان فایل در فولدر ابزار شما حذف می‌شود. اگر از پی‌سی فایلی در دراپ‌باکس آپلود شده باشد، همان فایل از دراپ باکس روی ابزار همراه شما که ممکن است گوشی و تبلت و لپ‌تاپ باشد، دانلود می‌شود.

منبعHowToGeek