ماجرای همکاری مایکروسافت، اپل و گوگل با آژانس امنیت ملی آمریکا هنوز هم تازگی دارد، اما یک چالش متفاوت: امنیت لینوکس. آیا لینوکس امن است و جاسوسی در آن وجود ندارد یا این سیستم عامل آزاد و متن‌باز هم آن کار دیگر را می‌کند؟

تبلیغات ۷۲۰ در ۹۰

ماجرا از اینجا شروع شد …

شاید خیلی‌ها نیازی به امنیت بالا نداشته باشند و بگویند فرضاً اپل از ما جاسوسی کند، تا زمانی که اطلاعات شخصی ما در سراسر وب پخش نشود مشکلی نیست. اما طرز فکر خطرناکی است. کمپانی‌های بزرگ به موازات سیاست‌های دولت‌های بزرگ اهداف اقتصادی خویش را دنبال می‌کنند و اگر منطقی هم بیاندیشیم چاره‌ای جز تبعیت از سیاست‌های کلان وجود ندارد. مایکروسافت باشد یا گوگل، فرقی نمی‌کند، مسأله این است که نباید به این کمپانی‌ها اعتماد کرد، حتی اگر بارها و بارها در بنرهای خود درج کنند که ما امن‌ترین پلتفرم را برایتان به ارمغان می‌آوریم.

یاد شعر دوست شیرازی‌مان می‌افتم:

واعظان کین جلوه در محراب و منبر می‌کنند

چون به خلوت می‌روند آن کار دیگر می‌کنند

بله، ما اسکن می‌کنیم (Yes, We Scan) همان سخن معروفی که دولتمرد آمریکایی را سوژه‌ی اصلی رسانه‌ها کرد:

ما اسکن می‌کنیم، مراقب باشید!

ما اسکن می‌کنیم، مراقب باشید!

تا زمانی که PRISM و جاسوسی‌ بزرگ NSA لو نرفته بود، هیچ کدام از کمپانی‌های نامبرده، گزارشی به اسم گزارش شفاف‌سازی نداشتند اما پس از آن برای رفع ابهامات و شک و شبهه‌ی عمیقی که در ذهن کاربران شکل گرفت، مجبور شدند هر سال گزارشی مبنی بر تعداد درخواست‌های دولت‌های بزرگ برای دستیابی به اطلاعات افراد مشکوک را روی میز بزرگی که پیرامونش اذهان عمومی نشسته‌اند، بگذارند.

PRISM پروژه‌ی بزرگ جاسوسی که همه در آن سهیم بودند.

PRISM پروژه‌ی بزرگ جاسوسی که همه در آن سهیم بودند.

و هنوز هم جاسوسی‌ها تازگی دارد. دولت چین می‌گوید اپل، محصولاتت را به بازار کشور من نفرست چرا که مشکوکم به صدق گفتار تو. دولت آلمان گلاویز NSA و دولت آمریکاست و … و … و …

پیشگیری بهتر از درمان است و گاهی تنها چاره است!

آنچه قطعی به نظر می‌رسد و نباید در آن شک کرد این است که اگر اطلاعات شخصی ارزشمندی دارید، نباید آن را به راحتی روی سرویس‌های تحت وب مثل ایمیل، فضای آپلود ابری، یوتیوب، اینستاگرام و غیره قرار دهید. یادتان است که آن بازیگر هالیوودی چطور قربانی حفره‌ی امنیتی در iOS شد و فاش شدن تصاویر شخصی‌اش تیتر رسانه‌ها شد؟ در واقع حتی اگر هیچ جاسوسی بزرگی هم در کار نباشد، شما از شر افراد سودجو و هکرها در امان نیستید.

و اما بعد … لینوکس چطور؟  امن است یا نه؟

لینوکس رایگان است پس مثل فیس‌‍بوک و جیمیل است؟؟؟

از دو منظر به این سوال می‌توان پاسخ داد. اول اینکه لینوکس رایگان است و رایگان در میان اصحاب رسانه یعنی درآمد آن از طریق تبلیغات به انحاء مختلف تأمین می‌شود. اشکال رایگان بودن در همین است، تبلیغات! یادتان است که سوپرفیش در لپ‌تاپ‌های لنوو چه افتضاحی به بار آورد؟

ممکن است تبلیغات نمایش داده شده بی‌عیب نباشد و حتی ممکن است هکر از همین طریق راهش را به سوی کامیابی از اطلاعات حیاتی شما باز کند. خطرناک است نه؟ از این منظر که نگاه کنیم لینوکس امن نیست اما اشتباهی در این تفکر است، اشتباهی بزرگ.

رایگان با پروژه‌ی متن‌باز و همگانی فرق می‌کند.

اما دومین پنجره، لینوکس رایگان است اما رایگان بودنش با رایگانی جیمیل و فیس‌بوک فرق اساسی دارد. لینوکس هسته‌ای یکسان دارد و نگارش‌هایی بسیار. در ساختن یک نگارش جدید خیلی‌ها شرکت دارند و خیلی‌ها می‌توانند به جمع اضافه شوند. حتی خود شما! بنابراین خبر از تبلیغات نیست! جیمیل برای نمایش تبلیغ ممکن است نگاهی هم به ایمیل‌های شما بیاندازد، شاید موضوعی مورد علاقه‌ی شما باشد و تبلیغ مربوط به آن برایتان جذاب باشد. اما یادتان باشد که در لینوکس، تبلیغ جایی ندارد. همه چیز در دستان شماست. اگر توسعه‌دهنده‌ی نرم‌افزار باشید، می‌توانید اپلیکیشن‌های خودتان را کامپایل و نصب کنید و اگر نباشید هم می‌توانید از آنچه حاصل کار میلیون‌ها کاربر دیگر است، استفاده کنید.

اندروید هم بر هسته‌ی لینوکس استوار شده اما فرقی اساسی دارد و آن لایه‌های مختلفی است که گوگل به لینوکس اضافه کرده تا سیستم عامل خودش را داشته باشد. برای همین است که در اندروید اپ‌های رایگانی که تبلیغات داخلی دارند زیاد است و در لینوکس بسیار کم.

لینوکس دنیای از از پنگوئن‌هایی است که آن را توسعه می‌دهند.

لینوکس دنیای از از پنگوئن‌هایی است که آن را توسعه می‌دهند.

اما بالاخره چه کسی لینوکس را می‌سازد، اعتماد کنیم یا نه؟

آشنایی با ویکیپدیای رایگانی که من و شما در آن قلم می‌زنیم

ویکیپدیا همان وب‌سایت دوست‌داشتنی من و شماست. پاسخ سوالات علمی و تخصصی بسیار زیادی در همین ویکی دوست داشتنی نهفته است. شاید گوگل و فیس‌بوک و یاهو پربازدیدترین وب‌سایت‌ها باشند اما وقتی از اطلاعات و دانش مفید صحبت می‌کنیم، چیزی جای Wikipedia را نمی‌گیرد و در واقع برتری خاصی متوجه آن است. اما به نظرتان این وب‌سایت ارزشمند که مثل گوگل و فیس‌بوک، درآمد میلیاردی از تبلیغات گسترده ندارد، چه طور روزگار می‌گذارند؟

ویکی‌پدیا هم روش لینوکس را دنبال می‌کند. یک دکمه‌ی ساده و آشنا به اسم Edit داریم که معنیاش ویرایش است. اگر از بحث خاصی سردرمی‌آورید، کافی است حوصله کنید و بنویسید و بنویسید … سایرین می‌توانند از دانش شما استفاده کنند. این دکمه بالای هر مقاله‌ای هست و نیازی هم به ثبت نام نیست. گمنام و البته با علاقه‌ی دورنی خویش بنویسید تا دیگران هم استفاده کنند.

ویکیپدیا امکان ویرایش متون را به همه می‌دهد.

ویکیپدیا امکان ویرایش متون را به همه می‌دهد.

قطعاً ویکیپدیا به این سادگی هم نیست، یک گروه مرکزی و متحد آن پشت نشسته‌اند و به دقت به بررسی اتفاقات می‌پردازند. ربات‌هایی هوشمند هم در کنارشان قرار گرفته که کار ویرایش و تصحیح اطلاعات را انجام می‌دهند. ادمین‌ها هم هر از گاهی به صفحاتی که صحت اطلاعاتشان مشکوک و بحث‌برانگیز است نگاهی می‌اندازند.

اما از همه چیز که بگذریم به ایده‌ی اصلی ویکیپدیا می‌رسیم:

دانش‌نامه‌ای نوشته شده توسط همه و برای همه.

همه چیز ویکیپدیا درست و دقیق نیست!

درآمد ویکیپدیا و محتوای غنی‌اش از کجاست؟

با توضیحات فوق به این نتیجه می‌رسیم که لینوکس هم شبیه ویکیپدیاست. هزاران و میلیون‌ها نفر در توسعه‌ی آن نقش دارند و البته اشکالاتی هم متوجه آن است. به ویکیپدیا برگردیم، ممکن است موضوعی سیاسی و جنگ‌های آنچنانی به بحث داغ تبدیل شود اما یک تحقیق علمی که برنده نوبل می‌شود، آنچنان بازتابی نداشته باشد. ممکن است برخی صفحات بارها و بارها ویرایش شود چرا که هیچ جنگی و پدیده‌ی سیاه سیاسی‌ای بدون اختلاف‌نظر شکل نگرفته است، طبیعی است که طرفین دعوا به ویکیپدیا هم هجومی گسترده بیاورند و برخی مقالات قربانی همین سیل نابودگر شود. در لینوکس هم همین اتفاق می‌افتد.

البته احتمال دیگر این است که اطلاعات ناقص هر یک از ما در صفحات ویکیپدیا ثبت شوند و خیلی‌ها را به اشتباه بیاندازد! قصد و غرضی در کار نبوده اما نتیجه چیست؟

خیلی‌ها از این روش بدشان می‌آید چرا که راه به روی افراد سودجو باز است. خراب‌کاری، اطلاعات غلط و جاسوسی در این روش یک معضل جدی است. خیلی‌ها دوست دارند یک کمپانی قدرتمند نرم‌افزاری مثل مایکروسافت یا اپل پشت میز بنشیند و با در دست گرفتن اهرم قدرت، کشتی سیستم عامل‌های محبوب را به پیش براند. خیلی‌ها معتقد هستند که نظر یک متخصص به نظر یک فرد عادی ارجحیت دارد.

هکر هم متخصص است و نسبت به من و شما، بیشتر مراقب است.

اشتباه هم نمی‌کنند، نه؟ متخصص شاید اشتباه کند، آدمی با همین اشتباهات است که آدم خوانده می‌شود نه ربات! اما موضوع این است که اگر همین شخص متخصص، هدف پلیدی داشته باشد چطور می‌شود؟ و کاش فقط سودجویی شخصی باشد و بس. ماجرای NSA برای دولت‌های بزرگ اروپایی بسیار تکان‌دهنده‌تر از آن چیزی است که مردم عادی تجربه می‌کنند چرا که متخصص افکار دیگر متخصصان امر را بهتر درک می‌کند.

زیاد نگران نباشیم! خیلی‌ها حواسشان به لینوکس است

ویکیپدیا هم قربانی سیاست می‌شود گاهی!

امنیت نرم‌افزارهای ساخته شده برای لینوکس هم مثل صحت اطلاعات ویکیپدیا بحث‌برانگیز است اما یک جور دیگر هم می‌شود به این کنکاش نگاه کرد. لینوکس متن‌باز است. توزیع یا Distributeهای مختلف لینوکس به دست توسعه‌دهندگان بسیار زیاد و علاقه‌مند ساخته شده و نتیجه‌ی کامپایل کردن پروژه‌های بسیاری است. مثلاً مرورگر رایگان موزیلا فایرفاکس را در نظر بگیرید. در بیشتر توزیعات لینوکس حضور دارد و خوشبختانه همه چیز موزیلا روی میز است.

اگر توسعه‌دهنده باشید، اگر برنامه‌نویسی بلد باشید، می‌توانید کدها را نگاه کنید چرا که کد یا Source اصلی نرم‌افزارهای رایگان لینوکس، در اختیار همه قرار می‌گیرد. می‌توانید مباحث بین توسعه‌دهندگان را هم دنبال کنید، نظر بدهید، نظراتشان را جویا شوید و خلاصه حسابی تحقیق کنید که یک نرم‌افزار جاسوس است یا نه!

البته می‌توان در توسعه‌ی لینوکس نقشی هر چند کوچک ایفا کرد، حتی بدون دانش برنامه‌نویسی. مثلاً می‌توان آیکان طراحی کرد، یا به تست‌کنندگان ملحق شد و باگ‌های موجود را گزارش کرد!

می‌توانید بیننده باشید و می‌توان در آب‌های آزاد لینوکسی شنا کنید، این به خودتان بستگی دارد.

می‌توانید بیننده باشید و می‌توان در آب‌های آزاد لینوکسی شنا کنید، این به خودتان بستگی دارد.

می‌توانید بیننده باشید و می‌توان در آب‌های آزاد لینوکسی شنا کنید، این به خودتان بستگی دارد.

در نهایت لینوکس یک زمین بازی با هزاران بازیکن است که میلیون‌ها بیننده دنبالشان می‌کنند. احتمال اینکه حرکات عجیب از چشم همه دور بماند کم است. به همین علت است که می‌توان گفت لینوکس نه تنها امنیت پایین‌تری ندارد بلکه وضعیتش بهتر از دیگر سیستم عامل‌های مشکوک است. دقت کنید، مشکوک! ویندوز و مک هم مشکوک هستند و این چیزی است که NSA و PRISM به همگان اثبات کرده‌اند.

نظر شما در مورد امنیت لینوکس چیست؟ آیا در مواجهه با ویندوز و مک، اندروید و iOS باید اعتماد کرد یا احتیاط؟