در عکاسی با هر دوربینی، دریچه‌ای داریم که به سرعت باز و سپس بسته می‌شود. به سرعت یا زمان باز و بسته شدن دریچه، زمان شاتر یا سرعت شاتر گفته می‌شود که اگر زیاد باشد، عکس مات و روشنایی آن بیشتر می‌شود.

تبلیغات ۷۲۰ در ۹۰

حسگر و دوربین، با جذب نور و ایجاد عکس آشنا شویم

در دنیای عکاسی مفهومی داریم به اسم مثلث عکاسی یا مثلث پرتوگیری (Exposure). حسگرهای قدیمی که به شکل فیلم بودند و در تاریک‌خانه ظاهر می‌شدند تا حسگرهای دیجیتال امروزی که از ماده‌ای حساس به نور تشکیل می‌شوند، همگی بر اساس واکنش نسبت به نور کار می‌کنند. حسگر دیجیتال با دریافت نور، سیگنالی بسیار ضعیف ایجاد می‌کند که معرف مقدار و رنگ نور است. هر یک از پیکسل‌های روی حسگر، یک نقطه از تصویر را تشکیل می‌دهند و در نهایت تمام تصویر از کنار هم قرار گرفتن اطلاعات پیکسل‌های مختلف، حاصل می‌شود.

در مورد ابعاد مختلف حسگر و اثر آن بر کیفیت عکس قبلاً صحبت کرده‌ایم:

7885

حسگرهای مختلف فول فریم، APS-C و میکرو چهار سوم

حسگرهای مختلف فول فریم، APS-C و میکرو چهار سوم

مثلث عکاسی، مهم‌ترین چیزی که هر عکاسی باید بداند

و اما مثلث عکاسی که در خرید هر دوربینی، از مهم‌ترین مسائل است که به صورت خلاصه در تصویر زیر می‌بینید و در ادامه می‌توانید توضیحات کامل را مطالعه کنید:

مثلث عکاسی، اولین چیزی که هر عکاسی باید بیاموزد

مثلث عکاسی، اولین چیزی که هر عکاسی باید بیاموزد

گشادگی نسبی دیافراگم یا نسبت کانونی یا Aperture Size

فاکتور اول و مهم‌ترین فاکتور گشادگی نسبی دیافراگم است. دریچه‌ی دیافراگم می‌تواند بزرگ و کوچک شود که قبلاً به آن پرداختم:

قطر 2 برابر یعنی سطح 4 برابر و روشنایی 4 برابر:

گشادگی دیافراگم، قطر 1.4 برابر می‌شود و مساحت و عبور نور دو برابر

گشادگی دیافراگم، قطر 1.4 برابر و مساحت و عبور نور دو برابر می‌شود

دیافراگم بزرگ‌تر از F/8 بیشترین کاربرد، اگر به دنبال افکت بوکه باشیم هم باید سراغ دیافراگم‌های بزرگ‌تری مثل F/2.0 برویم.

افکت بوکه یا جدا شدن سوژه از پس زمینه

افکت بوکه یا جدا شدن سوژه از پس زمینه

اگر دوربین حرفه‌ای داشته باشیم می‌توانیم از اعدادی مثل F/22 برای عکاسی از مناظر خیره‌کننده استفاده کنیم.

ISO یا حساسیت نورسنجی

حساسیت حسگر دومین فاکتور است. نوری که از دریچه‌ی دیافراگم عبور کرده، ممکن است بسیار کم باشد، از این رو ISO (یا حساسیت نورسنجی) را افزایش می‌دهیم تا سیگنال‌های قوی‌تری که به معنی روشنایی بیشتر عکس است، ایجاد شود. معمولاً ISO بین 100 تا 400 برای بیشتر موارد مناسب است.

سرعت شاتر یا Shutter Speed

سومین فاکتور هم سرعت یا زمان شاتر است، مدت زمانی که نور محیط به حسگر می‌رسد و معمولاً بر حسب کسر بیان می‌شود. مثلاً 1/2000 ثانیه. دقت کنید که اصطلاح سرعت شاتر اصطلاح درست و دقیقی نیست چرا که همیشه سرعت را با واحدی مثل تعداد بر ثانیه بیان می‌کنیم و نه ثانیه. به همین علت است که در معرفی و بررسی دوربین‌ها از واژه‌ی دوم که زمان شاتر است استفاده می‌کنیم چرا که دقیقاً به مدت زمان باز ماندن شاتر اشاره می‌کند.

در مجموع سرعت شاتر آن‌قدر مصطلح و متداول شده که شاید استفاده از زمان شاتر عجیب به نظر برسد!

به طور معمول سرعت شاتر 1/60 ثانیه سرعت خوبی است و به تناسب سوژه‌ی عکاسی باید آن را کم یا زیاد کرد.

و تأثیر فاکتورها مثلث عکاسی

اثر سرعت یا زمان شاتر

اگر زمان شاتر زیاد باشد، نور بیشتری به حسگر می‌رسد ولیکن ماتی تصویر بیشتر می‌شود چرا که حرکت سوژه یا سوژه‌ها در مدت زمان بیشتر، به چشم می‌آید. اثر لرزش هم محسوس‌تر خواهد بود، در واقع هر نوع حرکتی در منظره یا خود دوربین در مدت زمان بیشتر، بزرگ‌تر و محسوس‌تر است.

همیشه هم نباید تصویر کاملاً واضح باشد، گاهی مات شدن به جدا کردن سوژه از پس‌زمینه کمک می‌کند و گاهی هنرمندان از ماتی بخش‌هایی از تصویر برای هنری شدن عکس‌ها بهره می‌گیرند:

سرعت شاتر کم و ماتی تصویر، گاهی هنری و زیبا می‌شود.

سرعت شاتر کم و ماتی تصویر، گاهی هنری و زیبا می‌شود.

در یک صحنه‌ی ورزشی، سرعت شاتر بالا بسیار مفید است.

در یک صحنه‌ی ورزشی، سرعت شاتر بالا بسیار مفید است.

سرعت بالای شاتر که به معنی زمان کم است، در عکاسی از سوژه‌های بسیار روشن مثل آسمان صاف و نیز مواردی که حرکات شدید است، کاربرد دارد. سرعت کم مثل 16 یا حتی 30 ثانیه را می‌توان در شرایطی که نور بسیار کم است انتخاب کرد، البته معمولاً باید دوربین روی سه‌پایه یا سطحی با ثبات مثل سطح زمین قرار بگیرد تا حرکات دست موجب مات شدن شدید عکس نشود.

سرعت شاتر 1/4 ثانیه‌ای و 1/120 ثانیه‌ای در عکاسی از جسمی که به تندی در چرخش است

سرعت شاتر 1/4 ثانیه‌ای و 1/120 ثانیه‌ای در عکاسی از جسمی که به تندی در چرخش است

اثر گشادگی نسبی دیافراگم

عمق میدان یا با عبارتی بخش‌هایی از تصویر که در فوکوس کامل هستند را می‌توان با کاهش قطر دیافراگم، بیشتر کرد. دیافراگم باز برای ایجاد افکتی به اسم بوکه که پس‌زمینه را مات و سوژه‌ی اصلی عکاسی را واضح می‌کند، کاربرد دارد. برای اطلاع بیشتر در مورد مکانیزم عملکرد دیافراگم و آثار آن به مقاله‌ای که قبلاً اشاره شد سری بزنید.

گشادگی دیافراگم، قطر 1.4 برابر می‌شود و مساحت و عبور نور دو برابر

گشادگی دیافراگم، قطر 1.4 برابر و مساحت و عبور نور دو برابر می‌شود

اثر حساسیت نورسنجی یا ISO

حساسیت نورسنجی دوربین‌های امروزی در محدوده‌ای مثل 50 تا 50 هزار قرار می‌گیرد. هر چه حساسیت نورسنجی را بیشتر کنیم، تصویر روشن‌تر می‌شود اما مشکل این است که نویز هم بیشتر می‌شود. در حقیقت نویزی که برگرفته از خطای حسگر در تشخیص نقاط کم‌نور است، با افزایش ISO از بین نمی‌رود و حتی بیشتر و بیشتر آشکار می‌شود. به همین علت همواره کمترین ISO مناسب است اما زمانی که نور کم است و نمی‌توان شاتر را برای مدت بیشتری باز گذاشت، باید از ISOی بالاتر مثل 3200 استفاده کرد.

حساسیت نورسنجی یا ISO و اثر استفاده از ISO بالا در عکس نهایی

حساسیت نورسنجی یا ISO و اثر استفاده از ISO بالا در عکس نهایی

دقت کنید که اگر منظره تاریک باشد و سوژه‌ها متحرک باشند، استفاده از شاتر کند غیرممکن است اما اگر حرکتی نداشته باشیم، می‌توان با همان ISOی پایین و البته زمان شاتر بالا عکاسی کرد.