چند ماه پیش ازراک و بایواستار و Supermicro اعلام کردند که می‌توان تمام پردازنده‌های اسکای‌لیک را توسط هر چیپ‌ستی اورکلاک کرد! خبر جالب و عجیبی بود و به سرعت تأیید شد. اکنون اینتل برای حذف این قابلیت اقدام کرده است. در ادامه به اورکلاک کردن اسکای‌لیک، روش اورکلاک و مزایای آن و پیش‌بینی‌های الزامی که همین حالا می‌بایست صورت گیرد، می‌پردازم.

به عنوان مثال پردازنده‌ی خوبی به اسم Core i7-920 با سوکت LGA1366، در حالت عادی سرعت ۲٫۶۶ گیگاهرتزی دارد. سرعت کلاک پایه ۱۳۳ مگاهرتز است و ضریب آن ۲۰ است. با افزایش سرعت کلاک پایه به ۱۹۰ یا ۲۱۰ مگاهرتز و تغییر دادن ضریب کلاک پایه به ۲۱ و ۱۹ برای دو حالت اشاره شده، سرعت کلاک معادل ۱۹۰ در ۲۱ مگاهرتز (حدود ۴ گیگاهرتز) می‌شود.

بدون افزایش ولتاژ، اورکلاک کردن غیرممکن است، مگر در حد جزئی

برای این مقدار اورکلاک، ولتاژ کاری هسته که VCore نامیده می‌شود از عدد پیش‌فرض که تقریباً ۱٫۲۶ ولت است به ۱٫۴ ولت افزایش یافته و ولتاژ PLL به ۱٫۸۸ ولت، ولتاژ QPI نیز می‌بایست در حدود ۱٫۳۵ ولت باشد. بدون افزایش ولتاژ، پردازنده عملکرد پایداری نخواهد داشت و سیستم مرتباً هنگ می‌کند و حتی ممکن است مادربورد در راه‌اندازی سیستم ناتوان باشد. در این صورت می‌بایست تنظیمات بایوس را با جابجایی جامپر مربوط به ریست کردن حافظه‌ی CMOS و یا برداشتن باتری و اتصال کوتاه کردن کانکتورهای باتری، به حالت اول برگردانیم.

ریست کردن تنظیمات بایوس مادربورد با جابجایی جامپر و سپس بازگرداندن به موقعیت عادی

ریست کردن تنظیمات بایوس مادربورد با جابجایی جامپر و سپس بازگرداندن به موقعیت عادی

البته گاهی برای ریست کردن ساده‌تر در مادربوردهای ویژه‌ی اورکلاک، کلیدهایی خاصی روی مادربورد وجود دارد:

کلید ریست کردن بایوس و اورکلاک ساده روی یک مادربورد حرفه‌ای

کلید ریست کردن بایوس و اورکلاک ساده روی یک مادربورد حرفه‌ای

و به هر حال با تغییرات ساده، پردازنده‌ی خوش‌قیمت Core i7-920 اینتل، تقریباً ۵۰ درصد اورکلاک شده است و قدرت پردازشی آن ۱٫۵ برابر شده!! به همین علت است که Core i7-920 یکی از بهترین پردازنده‌های اینتل از نظر اورکلاکرهاست. اگر در مورد دیگر پردازنده‌های جالب توجه از نظر ظرفیت اورکلاک سوال دارید، به دیگر مقاله‌ی اینتوتک مراجعه کنید.

اورکلاک پردازنده با نیتروژن مایع

یادمان پردازنده‌های اینتل و ای‌ام‌دی با بیشتری ظرفیت اورکلاک

اورکلاک کردن پردازنده راهی برای ارتقای عملکرد آن است که معمولاً به دانش و تجربه و همین‌طور مادربورد و کولینگ خوب نیاز دارد. در ادامه به مرور خاطرات اورکلاکرها و معرفی بهترین پردازنده‌های از نظر ظرفیت اورکلاک می‌پردازم.

با اورکلاک کردن، ولتاژ کاری بیشتر می‌شود و طبعاً پردازنده گرمای بیشتری تولید می‌کند و داغ‌تر کار خواهد کرد. لذا به خنک‌کاری بهتری نیاز است. خوشبختانه اینتل پردازنده‌های نهالم را با سوکت و کولینگ بزرگ‌تر همراه کرده بود و بدون خرید سیستم خنک‌کاری جانبی، ظرفیت اورکلاک زیادی وجود داشت.

در سری ۲۰۰۰ به بعد، تنها روش اورکلاک افزایش ضریب کلاک است

با معرفی دومین نسل Core i یعنی خانواده‌ی سندی بریج که سری ۲۰۰۰ دستاپی است، وضعیت دگرگون شد. معماری تراشه به کلی تغییر کرد و بسیاری بخش‌های مادربورد و چیپ‌ست، جزئی از پردازنده شد. در این شرایط تغییر دادن سرعت کلاک پایه، نه تنها پردازنده بلکه بخش‌هایی که نباید اورکلاک شوند را اورکلاک می‌کند و ممکن است آثار آسیب جدی به سرعت نمایان شود. بنابراین پس از سندی بریج یا سری ۲۰۰۰، تنها روش اورکلاک کردن پردازنده‌های اینتل، افزایش ضریب کلاک پایه یا همان BCLK (مخفف Base Clock) است.

در خانواده‌ی هسول یا سری ۴۰۰۰، می‌توان سرعت کلاک پایه را ۱۰۰، ۱۲۵ یا ۱۶۷ مگاهرتز انتخاب کرد و به تناسب سرعت انتخاب شده، سرعت کلاک PEG و DMI تنظیم می‌شود.

سرعت کلاک پایه در پلتفرم هسول

سرعت کلاک پایه در پلتفرم هسول

اینتل از آن زمان به بعد، اورکلاک کردن از طریق افزایش ضریب کلاک پایه را به مدل‌هایی با پسوند K محدود کرده است. در این مدل‌های خاص، ضریب کلاک پایه قفل (Lock) شده نیست و به اصطلاح ضریب کلاک پایه آنلاک است (Unlocked Multiplier). بنابراین کافی است ضریب کلاک پایه را همگام با افزایش ولتاژ در حد موردنیاز، افزایش دهیم.

چرایی محدودیت اورکلاک پردازنده‌های جدید اینتل و تفاوت کیفیت تراشه‌ها

کیفیت همه‌ی پردازنده‌ها حتی اگر مدل یکسان باشد، یکی نیست!

کیفیت تمام تراشه‌ها یکسان نیست! شاید تنها چند Core i7-4770K از میان هزاران نمونه، با ولتاژ کاری نسبتاً زیاد در سرعت کلاک ۴٫۹ گیگاهرتز و بالاتر، پایدار باشند. سایر نمونه‌ها به زحمت در سرعتی مثل ۴٫۷ یا ۴٫۶ گیگاهرتز، عملکرد پایدار دارند. بنابراین اینتل می‌تواند تراشه‌های مرغوب‌تر را با سرعت بالاتر و تحت نامی متفاوت، روانه‌ی بازار کند و قیمت به مراتب بالاتری در نظر بگیرد.

در راستای همین استراتژی جدید، سری پنتیوم و سلرون و حتی Core i3 که ارزان‌تر است، فاقد ضریب آنلاک شده است و نمی‌توان حتی ۱۰۰ مگاهرتز به سرعت پردازنده اضافه کرد! مگر مدل‌های خاص مثل Pentium G3258 که اینتل به مناسبت ۲۰ ساله شدن سری پنتیوم معرفی کرده است. یک پردازنده دو هسته‌ای ارزان که به راحتی اورکلاک می‌شود و جزء بهترین‌هاست، البته از نگاه اورکلاکرها.

مسأله‌ی دوم این است که اورکلاک کردن پردازنده توسط مادربوردی که چیپ‌ست حرفه‌ای ندارد و قطعات به کار رفته و به ویژه مدار تغذیه که تحت عنوان رگولاتور ولتاژ (تثبیت ولتاژ)، ضعیف است، ممکن است مادربورد و حتی خود پردازنده را با مشکلاتی مواجه کند. به هر حال نوسان ولتاژ و جریان الکتریکی، از علل اصلی آسیب‌دیدگی قطعات است، حتی اگر دمای کاری پایین باشد! لذا محدودیت دیگری که اینتل اعمال کرده، فعال بودن قابلیت اورکلاک در مادربوردهایی با چیپ‌ست رده‌اول یعنی سری Z و صدالبته X (سوکت LGA2011 برای پردازنده‌های سری اکستریم) است. منظور از سری Z چیپ‌ست‌هایی مثل Z87 و Z97 و در حال حاضر Z170 است. در چیپ‌ست‌های رده‌پایین‌تر مثل H170 و H110 و همین‌طور B150 و … قابلیت اورکلاک وجود ندارد.

با استراتژی جدید، تنها کاربرانی مشغول اورکلاک می‌شوند که بودجه‌ی زیادی برای خرید پردازنده‌ی ویژه، مادربورد باکیفیت و سیستم خنک‌کاری مناسب صرف کرده‌اند و آمار خرابی در اثر اورکلاک نابجا، کاهش پیدا می‌کند.

ضعف AMD یکی از علل محدودیت اورکلاک اینتلی‌هاست

در مقابل AMD پردازنده‌های خود را معمولاً با قابلیت اورکلاک عرضه کرده و محدودیت بسیار کمتر است اما ضعف معماری و برابری مدل‌های ۸ هسته‌ای ای‌ام‌دی با مدل‌های ۴ هسته‌ای اینتل و حتی گاهی برابری با دوهسته‌ای‌ها! موجب شده که اینتل بدون رقیب به کار خود ادامه دهد؛ در سری اسکای‌لیک هم همچنان مدل‌های ویژه‌ی اورکلاک، همگی گران‌قیمت هستند و گویا تا قدرت گرفتن AMD نمی‌توان انتظار معرفی پردازنده‌های ارزانی مثل پنتیوم G3258 اینتل را کشید.

مکانیزم اورکلاک متفاوت در پلتفرم اسکای‌لیک

در اسکای‌لیک‌ها دو مدل Core i7-6700K و Core i5-6600K برای اورکلاک کردن در نظر گرفته شده‌اند و البته دوران اسکای‌لیک با معرفی همین دو مدل شروع می‌شود. مکانیزم اورکلاک اسکای‌لیک با توجه به اسلاید زیر، کاملاً متفاوت است، بررسی کنید تا بیشتر بحث کنیم:

مکانیزم اورکلاک کردن پردازنده در خانواده‌ی اسکای‌لیک

مکانیزم اورکلاک کردن پردازنده در خانواده‌ی اسکای‌لیک

خط‌‎چین قرمزی که در تصویر مشاهده می‌کنید، مرز همگام بودن کلاک است. در واقع هسته‌های پردازنده، کش سطح چهارم یا همان eDRAM و کنترلر حافظه در یک محدوده قرار دارند و طبعاً با تغییر دادن سرعت کلاک پایه، همگی اورکلاک یا آندرکلاک می‌شوند. آن سوی مرز، سرعت کلاک دیگری برای مسیرهای پی‌سی‌آی اکسپرس و همین‌طور DMI که در حقیقت ارتباط پردازنده را با چیپ‌ست برقرار می‌کند، وجود دارد.

با توضیحات فوق به نظر می‌رسد که اسکای‌لیک از همان روز اول قابلیت جالب توجهی داشته، سرعت کلاک PCIe و ورودی خروجی‌ها (IO) با سرعت کلاک پردازنده و رم و کش، متفاوت است. در آغاز سرعت کلاک پایه تقریباً قفل بود و افزایش بیش از ۳ درصد، ممکن نبود. اما چند ماه بعد سازندگان مادربورد به این نتیجه رسیدند که می‌شود تولیدکننده‌ی کلاک خارجی به مادربورد اضافه کرد و تغییراتی در فرم‌ویر داد. ساختار کلی پلتفرم به صورت زیر تغییر می‌کند، کلاکی برای پردازنده که BCLK نام دارد و کلاکی برای PCI و DMI:

اورکلاک کردن تمام اسکای‌لیک‌ها بدون آسیب دیدن سایر قطعات سیستم

اورکلاک کردن تمام اسکای‌لیک‌ها بدون آسیب دیدن سایر قطعات سیستم

در این صورت نه تنها چیپ‌ست Z170 که دارای قابلیت اورکلاک کردن است بلکه چیپ‌ست‌های دیگر هم می‌توانند هر پردازنده‌ای را اورکلاک کنند! در زبان ازراک non-Z OC کردن پردازنده‌های non-K یا اورکلاک کردن هر پردازنده‌ای که پسوند K ندارد توسط هر مادربوردی که چیپ‌ست سری Z ندارد.

و اینتل برای حذف قابلیت اورکلاک تمام اسکای‌لیک‌ها وارد عمل می‌شود

ازراک طبق معمول پیشتاز بوده و قابلیت اورکلاک کردن تمام پردازنده‌های اسکای‌لیک را به مادربوردهای خود اضافه کرده اما در کمال ناباوری با خبر دردناک حذف قابلیت اورکلاک پس از بروزرسانی بایوس مواجه شدیم:

ازراک قابلیت اورکلاک کردن پردازنده‌های معمولی اسکای‌لیک را با بروزرسانی بایوس از بین می‌برد

ازراک قابلیت اورکلاک کردن پردازنده‌های معمولی اسکای‌لیک را با بروزرسانی بایوس از بین می‌برد

در ماه‌های اخیر اورکلاک کردن تمام پردازنده‌های سری ۶۰۰۰ اینتل یا در واقع خانواده‌ی اسکای‌لیک توسط برخی مادربوردها امکان‌پذیر شده بود. ازراک و به دنبال آن بایواستار قابلیت اورکلاک کردن پردازنده‌هایی که پسوند K ندارند و در واقع ضریب کلاک پایه قفل است را به محصولاتشان اضافه کردند. اکنون این قابلیت از مادربوردها رخت می‌بندد. در ادامه به جزئیات بیشتر در این رابطه می‌پردازم.

عموم کاربران معتقدند که اینتل با اهرم فشار وارد عمل شده تا از برابری پردازنده‌های ارزانی مثل Core i3-6320 با مدل‌های گرانی مثل Core i5-6600K جلوگیری کند. در واقع یک گیمر حرفه‌ای می‌تواند Core i3 یاد شده را ۱۰۰ دلار ارزان‌تر تهیه کرده و آن را تا ۲۷ درصد اورکلاک کند و به یک پردازنده‌ی ۲ هسته‌ای فوق‌العاده سریع برسد. محدوده‌ی ۴٫۹ گیگاهرتز برای اجرای بازی‌هایی که به ۴ هسته‌ی پردازنده علاقه ندارند و همین‌طور در مقال دایرکت ایکس ۱۲، شگفت‌انگیز است:

اورکلاک کردن پردازنده‌ی دو هسته‌ای اسکای‌لیک تا 4.9 گیگاهرتز

اورکلاک کردن پردازنده‌ی دو هسته‌ای اسکای‌لیک تا ۴٫۹ گیگاهرتز

شاید بگویید که سیستم خنک‌کاری گران‌قیمتی نیاز است، نه؟ پاسخ روشن است، با روش جدید اورکلاک، نه تنها پردازنده ارزان‌تر تمام می‌شود بلکه نیازی به چیپ‌ست Z170 نیست، می‌توان مادربورد ارزان‌تر تهیه کرد و هزینه‌ی کولینگ حرفه‌ای، به راحتی جبران می‌شود. فراموش نکنید که مادربوردهایی با چیپ‌ست H170 و H110 و انواع ساده‌تر، معمولاً طراحی ضعیف‌تری دارند. بنابراین باید بهترین مادربوردهای H170 که مدار رگولاتور و قطعات مرغوب دارد، انتخاب شود.

چه کنیم؟ اورکلاک کردن اسکای‌لیک یا اورکلاک نکردن، مسأله این است

احتمالاً ازراک بایوس‌های قدیمی را از وب‌سایت خود حذف کند و تدریجاً تمامی منابع همین رویه را دنبال کنند و احتمالاً در ماه‌های آتی یافتن بایوس قدیمی مادربوردهایی که قابلیت اورکلاک تمام مدل‌های اسکای‌لیک را داشتند، دشوار می‌شود. بایوسی که برخی کاربران ناشناس در فروم‌ها و … برای دانلود قرار می‌دهند هم چندان مورداعتماد نیست و ممکن است صدمات عجیبی به سیستم وارد کند.

بنابراین توصیه می‌شود که برای اورکلاک کردن اسکای‌لیک‌ها مراحل زیر را همین حالا آغاز کنید:

  • جست‌وجو در مورد مادربوردهای مرغوب با رگولاتور قدرتمند پردازنده و همین‌طور رم
  • ذخیره کردن بایوس قدیمی که در منابع معتبر موجود است
  • انتخاب کولینگ و پردازنده‌ی مناسب و پاور کافی
به نظر شما تهیه کردن سیستم ارزان‌تر و اورکلاک کردن منطقی‌تر است یا بهتر است روش استاندارد اما گران‌تر را انتخاب کنیم؟
0 votes, average: 0٫00 out of 50 votes, average: 0٫00 out of 50 votes, average: 0٫00 out of 50 votes, average: 0٫00 out of 50 votes, average: 0٫00 out of 5 (0 نظر، امتیاز: 0٫00 از 5)
برای نظر دادن ابتدا باید ثبت نام کنید.
Loading...
لينک کوتاه:

FacebookTwitterGoogle


بيشتر بخوانيد:

دیدگاه بگذارید

اطلاع از
wpDiscuz

تبلیغات

ویژه‌ها

تبلیغات

تبلیغات

×